Sunday, 30 March 2014

ಕನಕದಾಸರು ವರ್ಣಿಸಿದ ಗೃತ್ಸಮದ ಋಷಿವರೇಣ್ಯರ ಗಣಿತ ಸೂತ್ರಗಳು - ೪

ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಗೃತ್ಸವದರು ಮಾನವ ಜೀವನ ಪ್ರವರ್ತನೆ ಹೇಗಿರಬೇಕು? ಹೇಗಿದರೆ ಸುಲಭ ಸುಖ, ಉನ್ನತಿ, ಶ್ರೇಯ ಪ್ರೇಯಗಳು ಲಭ್ಯವಗುತ್ತವೆ ಎನ್ನುತ್ತಾ ಆ ಸಂಬಂಧಿ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಗಣಿತ ಸೂತ್ರವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು. ಅದನ್ನು ಮೂರು ಸಮೀಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ ಲೋಕವೆಲ್ಲಾ ದೇವಮಯ, ಯಾವುದೇ ದುರಿತ ದೋಷಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಸರ್ವವೂ ಸದಾಶಿವ, ಶುಭವೆಂದರು. ಅದು ಹೀಗಿದೆ:

ಋಗ್ವೇದ ಮಂಡಲ ೨, ಸೂಕ್ತ ೪೦, ಮಂತ್ರ ೨-೫
इ॒मौ दे॒वौ जाय॑मानौ जुषन्ते॒मौ तमां॑सि गूहता॒मजु॑ष्टा ।
आ॒भ्यामिन्द्र॑: प॒क्वमा॒मास्व॒न्तः सो॑मापू॒षभ्यां॑ जनदु॒स्रिया॑सु ॥  
सोमा॑पूषणा॒ रज॑सो वि॒मानं॑ स॒प्तच॑क्रं॒ रथ॒मवि॑श्वमिन्वम् ।
वि॒षू॒वृतं॒ मन॑सा यु॒ज्यमा॑नं॒ तं जि॑न्वथो वृषणा॒ पञ्च॑रश्मिम् ॥  
दि॒व्य१॒॑न्यः सद॑नं च॒क्र उ॒च्चा पृ॑थि॒व्याम॒न्यो अध्य॒न्तरि॑क्षे ।
ताव॒स्मभ्यं॑ पुरु॒वारं॑ पुरु॒क्षुं रा॒यस्पोषं॒ वि ष्य॑तां॒ नाभि॑म॒स्मे ॥   
विश्वा॑न्य॒न्यो भुव॑ना ज॒जान॒ विश्व॑म॒न्यो अ॑भि॒चक्षा॑ण एति ।
सोमा॑पूषणा॒वव॑तं॒ धियं॑ मे यु॒वाभ्यां॒ विश्वा॒: पृत॑ना जयेम ॥    

ಸಕಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಜನ್ಮವೇ ಮಾನವ ಜನ್ಮ. ಅದರ ಉನ್ನತಿ, ಅಂದರೆ ಆತ್ಮೋನ್ನತಿಯೇ ಗುರಿ. ಈ ಗುರಿಯತ್ತ ಸಾಗುವ ಕೆಲ ವಿಶೇಷ ಸೂತ್ರಗಳೇ ಈ ಗಣಿತ ಸಮೀಕರಣಗಳು. ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಜೀವನ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಮಹಾಭಕ್ತರಾದ ಕನಕದಾಸರ ಮಾತಿನಲ್ಲಿಯೇ ಕೇಳೋಣ. ಅವರ ಕೆಲವು ಮಾತುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಿಸುತ್ತೇನೆ.



೧) ದೀಪ ಕರದಲಿ ಪಡಿದು ಕಾಣದೆ
ಕೂಪದಲಿ ಬಿದ್ದಂತೆ ವೇದ ಮ
ಹೋಪನಿಷದರ್ಥಗಳ ನಿತ್ಯದಿ ಪೇಳುವರೆಲ್ಲ |
ಶ್ರೀಪವನಮುಖವಿನುತನಮಲಸು
ರೂಪಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ತಿಳಿಯದೆ
ಪಾಪಪುಣ್ಯಕೆ ಜೀವಕರ್ತೃವ ಕರ್ತೃ ಹರಿಯೆಂದು | ೧೩೩ | ಕನಕದಾಸರು

೨) ಪರಮ ವಿಷ್ಣು ಸ್ವತಂತ್ರ ಮಾಯಾ
ತರುಣಿವಕ್ಷಃಸ್ಥಲ ನಿವಾಸಿಯು
ಸರಸಿಜೋದ್ಭವ ಪವನರೀರ್ವರು ಸಚಿವರೆನಿಸುವರು
ಸರುವ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ತತ್ಪ್ರಯ
ರುರಗಭೂಷನ ಹಂಕೃತಿ ತ್ರಯ
ಕರಸದಮರೇಂದ್ರಾರ್ಕದಿಂದ್ರಿಯಪರಿನಿಸುವರು | ೧೩೪ | ಕನಕದಾಸರು

೩) ಈ ದಿವೌಕಸರಂತೆ ಕಲಿ
ಮೊದಲಾದ ದೈತ್ಯರು ಸರ್ವದೇಹದಿ
ತೋದಕರು ತಾವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಮಾಡುವರೂ |
ವೇಧನಂದದಿ ಕಲಯಹಂಕಾ
ರಾಧಿಪಾಧಮ ಮಧುಕೈಟಭ
ಕ್ರೋಧಿ ಶಂಬರಮುಖರು ಮನಸಿಗೆ ಸ್ವಾಮಿಯೆನಿಸುವರು | ೧೩೫ | ಕನಕದಾಸರು

೪) ದೇವತೆಗಳೋಪಾದಿ ನಿತ್ಯದ
ಲೇವ ಮಾಡಿಸೈ ನಾಮದಿಂದಲಿ
ಯಾವದಿಂದ್ರಿಯಗಳೊಳು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವರು |
ಸೇವಕರ ಸೇವಾನುಗುಣಫಲ
ವೀವ ನೃಪನಂದದಲಿ ತನ್ನ ಸ್ವ
ಭಾವ ಸ್ವಾತಂತ್ರಿಯವ ಭಾಗವ ಮಾಡಿ ಕೊಟ್ಟ ಹರೀ | ೧೩೬ | ಕನಕದಾಸರು

೫) ಈ ವಿಧದಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರಿಯತ್ವವ
ದೇವ ಮಾನವ ದಾನವರೊಳು ರ
ಮಾ ವಿನೋದಿ ವಿಭಾಗ ಮಾಡಿಟ್ಟಿಲ್ಲೆ ರಮಿಸುವನು |
ಮೂವರೊಳಗಿದ್ದವರ ಕರ್ಮವ
ತಾ ವಿಚಾರವ ಗೈಸದಲೆ ಕ
ಲ್ಯಾವಸಾನಕೆ ಕೊಡುವನಾ ಹರಿಯವರವರ ಗತಿಯ | ೧೩೭ | ಕನಕದಾಸರು

೬) ಆಲಯದೊಳಗಿಪ್ಪ ದೀಪ
ಜ್ವಾಲೆವರ್ತಿಗಳನುಸರಿಸಿ ಜನ
ರಾಲಿಗೊಪ್ಪುವ ತೆರದಿ ಹರಿ ತಾ ತೋರ್ಪ ಸರ್ವತ್ರ |
ಕಾಲಕಾಲದಿ ಶ್ರೀಧರಾ ದು
ರ್ಗಾ ಲಲನೆಯರ ಕೂಡಿ ಸುಖಮಯ
ಲೀಲೆಗೈಯಲು ತ್ರಿಗುಣ ಕಾರ್ಯಗಳಿಹವು ಜೀವರಿಗೆ | ೧೩೮ | ಕನಕದಾಸರು

೭) ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂ ಮಾಳ್ಪ ಕರ್ಮ
ದ್ವಂದ್ವಗಳ ತನಗರ್ಪಿಸಲು ಗೋ
ವಿಂದ ಪುಣ್ಯವ ಕೊಂದು ಪಾಪವ ಭಸ್ಮವನೆ ಮಾಳ್ಪ |
ಇಂದಿರೇಶನು ಭಕ್ತಜನರನು
ನಿಂದಿಸುವ ರೊಳಗಿಪ್ಪ ಪುಣ್ಯವ
ತಂದು ತನ್ನವಗೀವ ಪಾಪವ ನವರಿಗುಣಿಸುವನು | ೧೩೯ | ಕನಕದಾಸರು

೮) ಹೊತ್ತು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪಾಪಕರ್ಮ ಪ್ರ
ವರ್ತನೆಯ ನಿಂದಿಸದೆ ತನಗಿಂ
ದುತ್ತಮರ ಗುಣಕರ್ಮಗಳ ಕೊಂಡಾಡದಲೆ ಇಪ್ಪ |
ಮರ್ತ್ಯಂರಿಗೆ ಗೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸ್ತ್ರೀ
ಹತ್ಯ ಮೊದಲಾದಖಿಳ ದೋಷಗ
ಳಿತ್ತಪನು ಸಂದೇಬಡೆಸಲ್ಲಖಿಳ ಶಾಸ್ತ್ರಮತ | ೧೪೦ | ಕನಕದಾಸರು

೯) ತಿಮಿರ ತರಣಿಗಳೇಕೆ ದೇಶದಿ
ಸಮನಿಸಿಪ್ಪವೆ ಎಂದಿಗಾದರು
ಭ್ರಮಣ ಛಳಿ ಬಿಸಿಲಂಜಿಕೆಗಳುಂಟೇನು ಪರ್ವತಕೆ |
ಅಮಿತ ಜೀವರೊಳಿದ್ದು ಲಕುಮಿ
ರಮಣ ವ್ಯಾಪಾರಗಳ ಮಾಡುವ
ಕಮಲಪತ್ರ ಸರೋವರಗಳೊಳಗಿಪ್ಪ ತೆರನಂತೆ | ೧೪೧ | ಕನಕದಾಸರು

        ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕನಕದಾಸರು ಹಿಂದೆ ಸೂಚಿಸಿದ ಮಂತ್ರ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಗೂಢವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾ ಎಲ್ಲವೂ ಹರಿಮಯ, ನಿಮ್ಮ ನಿಮ್ಮ ಋಣ ಕರ್ಮಗಳಿಗಾಧರಿಸಿ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಹರಿಗರ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿರಿ ಎಂದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಶಬ್ದ ಹರಿ ಎಂದರೇನು ನೋಡಿರಿ: ತಟ್ಟೆ ಹಂಡೆ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ನೀರು, ನಾವೆ, ನರಿ, ಹಂದಿ, ಸಿಂಹ, ಆನೆ, ನವಿಲು, ಕಂಬ, ಮೂರ್ತಿ, ಕ್ಷುಧೆ, ಬಾಧೆ, ಉದಯ, ಅಸ್ತ, ಸಾವು, ಹುಟ್ಟು, ನಾಯಿ, ಗಿಡುಗ, ಕಾಗೆ, ಇವೆಲ್ಲಾ ಅಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೂ ಕೆಲ ಶಬ್ದಗಳು ಹರಿ ಶಬ್ದಾರ್ಥಗಳೇ! ರಾಕ್ಷಸರೂ, ದಾನವರೂ, ಮಾನವರೂ, ಉರಗ, ಸಿದ್ಧ, ಸಾಧ್ಯ, ಕಿಂಪುರುಷಗಣಗಳೂ ಹರಿ ಶಬ್ದ ವಾಚಕವೇ. ನಿಮ್ಮ ವಿವೇಕ ಮತಿಗಳಿಗೆ ಆಧರಿಸಿ ಯೋಚಿಸಿಕೊಂಡಲ್ಲಿ ವಿಪುಲಾರ್ಥ ಕೊಡುವ ಈ ವಿಶೇಷ ಮಂತ್ರಪುಂಜಗಳು ಗಣಿತ ಸಮೀಕರಣವೂ ಹೌದು. ಹಾಗಾಗಿ ಹರಿ = ಕಪಿಲ. ಇಂತಹಾ ವಿಶೇಷ ಅರ್ಥಪ್ರದವೀವ ಮಂತ್ರ ಪುಂಜಗಳೂ ಶ್ಲೋಕ  ಗೀತೆಗಳೇ ನಮ್ಮ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ. ಅವೆಲ್ಲಾ ಜೀವನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕವೇ. ಅದನ್ನು ಕನಕಾದಿ ದಾರ್ಶನಿಕರು ಉದಾಹರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೇ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಗೃತ್ಸಮದರು ಸಕಲ ಜೀವರಾಶಿಗಳನ್ನದ್ಧರಿಸಿ, ಜೀವಗಳಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಪಕ್ಷಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣದೇವತೆಯನ್ನು ಕುರಿತು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ:

ಋಗ್ವೇದ ಮಂಡಲ ೨, ಸೂಕ್ತ ೪೩, ಮಂತ್ರ ೧, ೩

प्र॒द॒क्षि॒णिद॒भि गृ॑णन्ति का॒रवो॒ वयो॒ वद॑न्त ऋतु॒था श॒कुन्त॑यः ।
उ॒भे वाचौ॑ वदति साम॒गा इ॑व गाय॒त्रं च॒ त्रैष्टु॑भं॒ चानु॑ राजति ॥ 
उ॒द्गा॒तेव॑ शकुने॒ साम॑ गायसि ब्रह्मपु॒त्र इ॑व॒ सव॑नेषु शंससि ।
वृषे॑व वा॒जी शिशु॑मतीर॒पीत्या॑ स॒र्वतो॑ नः शकुने भ॒द्रमा व॑द वि॒श्वतो॑ नः शकुने॒ पुण्य॒मा व॑द ॥  
आ॒वदँ॒स्त्वं श॑कुने भ॒द्रमा व॑द तू॒ष्णीमासी॑नः सुम॒तिं चि॑किद्धि नः ।
यदु॒त्पत॒न्वद॑सि कर्क॒रिर्य॑था बृ॒हद्व॑देम वि॒दथे॑ सु॒वीरा॑: ॥  


        ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಸಕಲ ಜೀವಿಗಳೂ ನಿರಂತರ ಸಚ್ಚಿಂತನೆ, ಸತ್ಸಂಗ, ಸದ್ವಿಚಾರ, ಸತ್ಪ್ರವರ್ತನೆಗಳಿಂದೊಡಗೂಡಿ ನಿರಂತರ ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತನ್ನೇ ಆಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಲೋಕವುಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾ ಗೃತ್ಸಮದರು ತಮ್ಮ ಮಂಡಲದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹಾ ವಿಶಾಲ, ವಿಚಾರಪ್ರದ, ವಿಶೇಷ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಮಾನವನಾದವನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ಪರಿಪೂರ್ಣನಾದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರಾ ಆತ್ಮೋನ್ನತಿ ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿಯಬಹುದು. ಇನ್ನು ಮೂರನೆಯ ಮಂಡಲ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರ ಮಂಡಲದ ಕೆಲ ವಿಶೇಷ ಗಣಿತ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಮುಂದಿನ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ.

Friday, 28 March 2014

ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಗೃತ್ಸಮದ ಋಷಿವರೇಣ್ಯರ ಗಣಿತ ಸೂತ್ರಗಳು - ೩

ಋಗ್ವೇದ ಮಂಡಲ ೨, ಸೂಕ್ತ ೨೭, ಮಂತ್ರ ೮,,೧೦
ति॒स्रो भूमी॑र्धारय॒न्त्रीँरु॒त द्यून्त्रीणि॑ व्र॒ता वि॒दथे॑ अ॒न्तरे॑षाम् ।
ऋ॒तेना॑दित्या॒ महि॑ वो महि॒त्वं तद॑र्यमन्वरुण मित्र॒ चारु॑ ॥
त्री रो॑च॒ना दि॒व्या धा॑रयन्त हिर॒ण्यया॒: शुच॑यो॒ धार॑पूताः ।
अस्व॑प्नजो अनिमि॒षा अद॑ब्धा उरु॒शंसा॑ ऋ॒जवे॒ मर्त्या॑य ॥
त्वं विश्वे॑षां वरुणासि॒ राजा॒ ये च॑ दे॒वा अ॑सुर॒ ये च॒ मर्ता॑: ।
श॒तं नो॑ रास्व श॒रदो॑ वि॒चक्षे॒ऽश्यामायूं॑षि॒ सुधि॑तानि॒ पूर्वा॑ ॥

ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲವೂ ಕೂಡ ಒಂದು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಂತೆಯೇ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಅವಕ್ಕೆಲ್ಲಾ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ಹಿಂದೆ ತಿಳಿಸಿದಂತಹಾ ಸೂತ್ರ ಬದ್ಧತೆಯಿದೆ. ಒಂದು ಬೀಜ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯುವುದೂ, ಗಾಳಿ ಬೀಸುವುದೂ, ಮಳೆ ಬರುವುದೂ, ಮರಗಿಡಗಳು ಚಿಗುರುವುದೂ, ಎಲೆ ಉದುರಿಸುವುದೂ, ಜೀವಿಗಳ ಹುಟ್ಟು, ಸಾವು, ಆಹಾರ ಸರಪಣಿ, ಇವೆಲ್ಲಾ ಸೂತ್ರ ಬದ್ಧ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆಯೆಂದರು ತಮ್ಮ ಮಾತಿನಲ್ಲಿ. ಅದರ ಕನ್ನಡ ಗಂಟು ಪದ್ಯ ಹೀಗಿದೆ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ:

ನಂಟನೈ ನನಿಲ್ಲಿಗಂಟದಿರು
ಎಂಟು ಎಂಟೆಂಟು ಉಂಟಿಲ್ಲಿ
ಕುಂಟುತಿದೆ ಪ್ರಪಂಚ ಹೊಂಟಿದೆ ಪಯಣವೆತ್ತಲೊ ಅರಿಯೆ |
ಕಂಟಕಾದಗಳಾರು ಮೀಟುತಿದೆ
ಬಂಟಗಳೈದು ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಅರಿ
ವುಂಟೆ ಶತ್ರುಗಳಾರು ಮೊದಲಲಿ ಬೊಮ್ಮನೇ ನಿನಗೆ ಅಮಿತ್ರನಹುದು || ||

ಹಿಂದು ಮುಂದಾದ ಗಜವೆರಡನೇರಿದ
ಒಂದು ಹರಿ ತಾ ಕುಂಭವನರಸುತಿರೆ
ಕಂಬದೊಳುದಿಸಿದನಮಖಾರವಿಂದವೇ ಜೀವನ ಜಂಜಾಟ ವ್ಯಗ್ರ
ತುಂಬೆ ಹೂವಿನ ಎಣಿಕೆ ತಿಲದೆಣಿಕೆ ತೈಲದಲಿ
ಜಂಭಾರಿಯಾ ಸಂಪದದ ಮೇಲಿನ್ನು ಎಣಿಸು
ಕೊಂಬು ಮೂಡದಿರಲಿ ನಿನಗೆ ಅರ್ಥೈಸಿದೊಡೆ ನೀನೇ ಬ್ರಹ್ಮನಹುದು || ||

        ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಸಚರಾಚರಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಒಂದು ಬದ್ಧತೆಯ ಗಣಿತಸೂತ್ರದಡಿಯಲ್ಲಿ ತಂದು ಎಲ್ಲಾ ಆಗುಹೋಗುಗಳನ್ನೂ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದರು. ಬೀಸುವ ಗಾಳಿ, ಬೀಳುವ ಮಳೆ, ಬಿಡುವ ಫಲಪುಷ್ಪಗಳು, ಹಣ್ಣು ಹಂಪಲಗಳು, ಗಿಡ, ಮರ, ಪಕ್ಷಿ, ಕ್ರಿಮಿಕೀಟಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ, ವೃದ್ಧಿ, ಕ್ಷಯ, ಫಲಾಫಲಗಳು, ಉತ್ಪಾತ, ಭೂಕಂಪ, ಮಿಂಚು, ಗುಡುಗು, ಸಿಡಿಲು, ಬೆಂಕಿ, ಅಪಘಾತ, ಸಾವು ನೋವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಂತೆಯೇ ಇವೆಯೆಂದೂ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಅಧರ್ಮ, ಅನ್ಯಾಯ, ಕೊಲೆ, ಸುಲಿಗೆ, ದರೋಡೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ ಮಹೋತ್ಪಾತವೊಂದು ಖಂಡಿತವೆಂದೂ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹಾಕಿ ತಿಳಿದು ಸರಿದಾರಿಗೆ ತರುವ ಪ್ರಯತ್ನ ವೇದವಿದರಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಮಾಡಬೇಕೆಂದೂ ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯವೇ ಕ್ಷೀಣಿಸಿ ರಾಕ್ಷಸಲೋಕ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದರು.

ಋಗ್ವೇದ ಮಂಡಲ ೨, ಸೂಕ್ತ ೩೪, ಮಂತ್ರ ೫
इन्ध॑न्वभिर्धे॒नुभी॑ र॒प्शदू॑धभिरध्व॒स्मभि॑: प॒थिभि॑र्भ्राजदृष्टयः ।
आ हं॒सासो॒ न स्वस॑राणि गन्तन॒ मधो॒र्मदा॑य मरुतः समन्यवः ॥

ಊರ ಮುಂದಿನ ತುಂಬಿದಾ ಕೆರೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನಾತ್ಪರ ಅರ್ಧ ಘಟಯಲಿ
ಊರ ಹಸುವೊಂದು ಮುಂಗಾಲ ಮುಳುಗಿಸಿ ನೀರ ಕುಡಿಯುತಿರೆ ಮೇಲೆ
ವೀರ ಇಂದ್ರಧನುವಿನಾ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಮಧ್ಯದಲಿ ಹಂಸವು ಮುಳು ಮುಳುಗಿ ಕಮಲಗಡ್ಡೆಯ ಭುಂಜಿಸಲು |
ವಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಏಳೇಳು ಮೊತ್ತದಾ ಸಂಖ್ಯೆಯಿರೆ
ಊರ ಜನಕೆ ನೀರಿನಾ ಬಳಕೆಗೆ ಕೊರತೆಯುಂಟೇ ಗಣಿಸಿ ಹೇಳಿ
ದರೆ ನೀನೋಬ್ಬ ಸಾಂಖ್ಯವೀರನಹುದೊ ಮನುಜ ಗುಣಾಕಾರದಲಿ ಗುಣಿಸಿ ಹೇಳು ಬೀಜ ಹೊರತು ||

         


ಪಥಿಕನೊಬ್ಬ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದು ಹೋಗುತ್ತಾ ಊರ ಮುಂದಿನ ಕೆರೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹಸುವೊಂದು ಮುಂಗಾಲು ಮುಳುಗುವ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬಗ್ಗಿ ನೀರು ಕುಡಿಯುತ್ತಿದೆ. ಮಾಘ ಮಾಸದ ಆರಂಭ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನಾ ನಂತರ ಅರ್ಧ ಘಟಿ ಕಳೆದಿದೆ. ಮೇಲೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಧನುವಿನ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಕೆರೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಭ್ರಾಜಕೋಣದಲ್ಲಿ. ಹಂಸವೊಂದು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮರುತ ಸಂಖ್ಯೆಗೊಮ್ಮೆ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಕಮಲದ ಗೆಡ್ಡೆಯನ್ನು ಕುಕ್ಕಿ ಬಂದು ತಿನ್ನುತ್ತಿದೆ. ಅದರ ಮುಳುಗೇಳುವ ಸಮಯಾಧರಿಸಿ ಕೆರೆಯ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಪುನರ್ವರ್ಷ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಊರಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಆಧರಿಸಿ ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಉಂಟೇ? ಗುಣಿಸಿ ಹೇಳಿದ ಆ ಪಥಿಕನು ಸಾಂಖ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದನು. ಹಾಗೇ ಬೀಜ ಸಂಸ್ಕಾರ ಮಾಡದೇನೇ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮದಂತೆ, ಇದು ಈ ಮಂತ್ರದ ಸಾಂಖ್ಯಾರ್ಥ.

        ಒಂದು ಊರಿನ ಕೆರೆ, ಅದರ ಉದ್ದೇಶ ಊರಿನ ಬಳಕೆಗಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿರುವ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಆಧರಿಸಿ ಹಿತಮತವಾಗಿ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಸಿಗೆ ಕಳೆದು ವರ್ಷಕಾಲದ ಆರಂಭದವರೆಗೆ ಕಳೆಯಬೇಕು. ಹಾಗಾಗಿ ಹಿಂದೆಲ್ಲಾ ಕೆರೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವಾಗ ಎಷ್ಟು ಕ್ರೋಶ ಪ್ರಮಾಣ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹ? ಊರಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ನೀರಿನ ಬಳಕೆಯ ನೀರೆಷ್ಟು? ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿ ಅಷ್ಟು ಕ್ರೋಶ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವಂತೆ ಕೆರೆಕಟ್ಟೆ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಹೆಚ್ಚಾದ ನೀರು ಹರಿದು ಹೋಗಲು ಕೋಡಿಕಟ್ಟಿ ಕಾಲುವೆ ಮಾಡಿ ಹರಿ ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆಯಿರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಬಳಕೆಯ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವೇ. ಆ ಲೆಕ್ಕಗಳೆಲ್ಲಾ ವೇದಗಣಿತವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗುಣಿಸಿ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಹೇಳುವ ವೇದವಿದರೂ ಸಾಂಖ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳೂ ಇದ್ದರು. ಹಾಗಾಗಿ ಈ ವೇದಗಣಿತ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗಿನ ಕಾಲದ ಬರೇ ವಾಣಿಜ್ಯ ಗಣಿತವಲ್ಲ. ಆಗಿನ ಗಣಿತವೆಲ್ಲಾ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ರೀತಿಯ ಸಮಾಜೋಪಯೋಗಿ ಶಾಸ್ತ್ರವಾಗಿತ್ತದು.

ಋಗ್ವೇದ ಮಂಡಲ ೨, ಸೂಕ್ತ ೩೫, ಮಂತ್ರ ೬-೧೧
अश्व॒स्यात्र॒ जनि॑मा॒स्य च॒ स्व॑र्द्रु॒हो रि॒षः स॒म्पृच॑: पाहि सू॒रीन् ।
आ॒मासु॑ पू॒र्षु प॒रो अ॑प्रमृ॒ष्यं नारा॑तयो॒ वि न॑श॒न्नानृ॑तानि ॥
स्व आ दमे॑ सु॒दुघा॒ यस्य॑ धे॒नुः स्व॒धां पी॑पाय सु॒भ्वन्न॑मत्ति ।
सो अ॒पां नपा॑दू॒र्जय॑न्न॒प्स्व१॒॑न्तर्व॑सु॒देया॑य विध॒ते वि भा॑ति ॥
यो अ॒प्स्वा शुचि॑ना॒ दैव्ये॑न ऋ॒तावाज॑स्र उर्वि॒या वि॒भाति॑ ।
व॒या इद॒न्या भुव॑नान्यस्य॒ प्र जा॑यन्ते वी॒रुध॑श्च प्र॒जाभि॑: ॥
अ॒पां नपा॒दा ह्यस्था॑दु॒पस्थं॑ जि॒ह्माना॑मू॒र्ध्वो वि॒द्युतं॒ वसा॑नः ।
तस्य॒ ज्येष्ठं॑ महि॒मानं॒ वह॑न्ती॒र्हिर॑ण्यवर्णा॒: परि॑ यन्ति य॒ह्वीः ॥
हिर॑ण्यरूप॒: स हिर॑ण्यसंदृग॒पां नपा॒त्सेदु॒ हिर॑ण्यवर्णः ।
हि॒र॒ण्यया॒त्परि॒ योने॑र्नि॒षद्या॑ हिरण्य॒दा द॑द॒त्यन्न॑मस्मै ॥
तद॒स्यानी॑कमु॒त चारु॒ नामा॑पी॒च्यं॑ वर्धते॒ नप्तु॑र॒पाम् ।
यमि॒न्धते॑ युव॒तय॒: समि॒त्था हिर॑ण्यवर्णं घृ॒तमन्न॑मस्य ॥

ಈ ಮಂತ್ರಗಳು ಒಂದು ರೀತಿ ವಿಶೇಷವೂ, ವಿಶಿಕ್ರವೂ, ವಿಶಿಷ್ಟವೂ ಆದ ಸಂಜ್ಞಾ ಶಬ್ದಗಳಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಹೋತ್ಪಾತ ದರ್ಶನ ಗಣಿತವಿದೆ. ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕುದುರೆಯ ಹೇಷಾರವ, ಕಾಗೆಯ ಕೂಗು, ಗೂಗೆಯ ಘೂಂಗುಟ್ಟುವಿಕೆ, ಹಸುವಿನ ಕಣ್ಣೀರು, ನಾಯಿಯ ಊಳಿಡುವಿಕೆ, ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗ್ರಾಮಪ್ರವೇಶ, ಅಕಾಲಿಕ ಶಿಶುಮರಣ, ಕದಡಿದ ಕಲಕಾದ ನೀರು, ಅಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಜಲ ಬತ್ತುವುದು, ಮರಗಳು ಅಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಲೆ ಉದುರಿಸುವುದು, ಬಿದಿರುಮಳೆ ಅಕ್ಕಿ ಬಿಡದೇ ಒಣಗುವುದು; ಅಡಿಕೆ, ತೆಂಗು ಕವಲೊಡೆಯುವುದು; ಬಾಳೆ ಅಂತರ್ಗೊನೆ ಬಿಡುವುದು, ಗರಿಕೆ ಕೆಂಪು ವರ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಶಕುನ ಆಧರಿಸಿ ಅದು ಘಟಿಸಿದ ಕಾಲ, ವಿಷಯ, ಋತು, ವಿಭ್ವ, ವರ್ಣ, ಅಂಗ, ಪರಾಪರ, ರೂಪಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಶುಭಾಶುಭ ನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ಆಪತ್ತಿನ ಕುರುಹನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದೆಂದು ಗೃತ್ಸಮದರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.



ನಂತರ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಗೃತ್ಸಮದರು ಮಾನವ ಜೀವನ ಪ್ರವರ್ತನೆ ಹೇಗಿರಬೇಕು, ಹೇಗಿದ್ದರೆ ಸುಲಭ ಸುಖ, ಉನ್ನತಿ, ಶ್ರೇಯ, ಪ್ರೇಯಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ ಎನ್ನುತ್ತಾ ಆ ಸಂಬಂಧಿ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಗಣಿತ ಸೂತ್ರವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರು. ಅದನ್ನು ಮುಂದಿನ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಮಹಾಭಕ್ತರಾದ ಕನಕದಾಸರ ಮಾತಿನಲ್ಲಿಯೇ ಕೇಳೋಣ.