Monday, 13 February 2017

ಪ್ರಾಪಂಚಿಕ :: ಮಾನವ ಜೀವನ :: ಆತ್ಮೋನ್ನತಿ



೧) ಪ್ರಾಪಂಚಿಕವೆಂದರೆ ಮಾನವ ಜೀವನದ ಮೂಲೋದ್ದೇಶವಾದ ಆತ್ಮೋನ್ನತಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಜೀವನದಾಹೀ ಹೋರಾಟ.

೨) ಹಾಗೆ ಮಾನವನು ತನ್ನ ಐಹಿಕ ಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡ ವಿಧಿ ವಿಧಾನಗಳೂ ಪ್ರಾಪಂಚಿಕವೇ.

೩) ಇನ್ನು ಜೀವನ ಕಷ್ಟ, ಸುಖ, ಶಾಂತಿ, ನೆಮ್ಮದಿ, ಸಮಾಧಾನ, ಲಾಭ, ನಷ್ಟ, ಜಯಾಪಜಯ, ಕೀರ್ತಿ, ಸಮ್ಮಾನ ಆಕಾಂಕ್ಷಿಗಳಾಗಿ ಹೋರಾಡುವ ಮಾನವ ಜೀವಿಯ ವರ್ತನೆಯನ್ನೂ ಪ್ರಾಪಂಚಿಕವೆನ್ನುತ್ತಾರೆ.

೪) ಹಾಗೇ ಕೊನೆಯದಾದ ಅತೀ ಹೀನಾಯವಾದ, ಕೆಟ್ಟವೃತ್ತಿಯಾದ ರಾಕ್ಷಸೀ ವೃತ್ತಿಯೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಧಿಕಾರ ಲಾಲಸೆ, ಮೋಸ, ವಂಚನೆ, ದ್ರೋಹ, ಕಳ್ಳತನ, ಸುಳ್ಳು, ಕ್ರೋಧ, ಮೋಹ, ಮತ್ಸರ, ಪೈಶಾಚಿಕ ಕಾಮ, ಹತ್ಯಾದಿಗಳು ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಪ್ರಾಪಂಚಿಕವೆನ್ನುತ್ತಾರೆ.

೫) ಈ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಸರ್ವವನ್ನೂ ಸಮಭಾವದಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾ ಸಕಲ ಜೀವಾತ್ಮರ ಉದ್ಧಾರವೇ ಲೋಕೋದ್ಧಾರವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಸರಳ, ಸಾತ್ವಿಕ, ತ್ಯಾಗಮಯೀ ಜೀವನ ನಡೆಸುವುದೇ ಪ್ರಾಪಂಚಿಕದಲ್ಲಿದ್ದೂ ಆತ್ಮೋನ್ನತಿ ಸಾಧಿಸುವ ಮಾರ್ಗ. ಇದೇ ಐದನೆಯ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಮಾರ್ಗ. ಇದೇ "ಮಾನವ ಜೀವನ" ಎನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆ ಮಾನವ ಜೀವನದ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಒಂದಿಷ್ಟು ವಿವರ ಗಮನಿಸೋಣ.

        ಮೊದಲಾಗಿ ಮಾನವ ಜನ್ಮದ ಮಹತ್ವ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡೋಣ. ಜನ್ಮ ಜನ್ಮಾಂತರದ ಪಾಪ ಕರ್ಮಗಳಿಂದಾಗಿ ನಾನಾ ಯೋನಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಡಜ, ಸ್ವೇದಜ, ಉದ್ಭಿಜಗಳಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ತಾಳುತ್ತವೆ; ಜೀವರಾಶಿಗಳು. ಅವುಗಳ ಆ ಜನ್ಮದ ಹಲವು ಲಕ್ಷ ಜನ್ಮದ ಪುಣ್ಯ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಮಾನವ ಜನ್ಮ ಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಮಾನವ ಜೀವಿ ಅಥವಾ ಜಂತು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಆ ಜೀವಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಸ್ಕಾರ, ಬುದ್ಧಿ, ವಿವೇಕವಿದ್ದರೆ ಮಾನವನಾಗುತ್ತಾನೆ(ಳೆ). ಅವನ(ಳ)ಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಕೃತಜ್ಞತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಬೆಳೆಯುವುದೇ ದ್ವಿಜತ್ವ. ಲೋಕಾಲೋಕಾಧ್ಯಯನ, ವೇದಾದಿ ಅಧ್ಯಯನ, ಸತ್ಯ, ಧರ್ಮ, ನ್ಯಾಯ ನಿಷ್ಠುರತೆಯನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡರೆ ವಿಪ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಸರಳ ಜೀವನ, ಪರೋಪಕಾರಬುದ್ಧಿ, ನಿಸ್ವಾರ್ಥತೆ, ಅಸಂಗ್ರಹ, ಸತತಾಧ್ಯಯನ, ಕ್ರೋಧಾದಿ ನಿಗ್ರಹ, ಜಿತೇಂದ್ರಿಯತೆ ಸಾಧಿಸುವವನೇ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಎನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಾನವನೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗುವತ್ತ ತನ್ನ ಜೀವನದ ಗುರಿ, ರೂಪುರೇಷೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಅದೇ ಆತ್ಮೋದ್ಧಾರದ ಮಾರ್ಗ.

        ಈ ಪ್ರಾಪಂಚಿಕದಲ್ಲಿದ್ದು ಆತ್ಮೋದ್ಧಾರ ಸಾಧನೆ ಹೇಗೆ? ಚಿಂತಿಸೋಣ. ಮಾನವ ಜನ್ಮದ ಗುರಿ ಸಾಧಿಸಲು ಮಾನವರಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸೋಣ. ಆ ಸಂಬಂಧಿಯಾಗಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕದಂತೆ ಜನ್ಮ ಸರಪಳಿ. ಅದರಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ವಿವರಣೆ ಇರುತ್ತದೆ.

        ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಮಾನವಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ ಆಧಾರಿತವಾದ ಈ ಕೋಷ್ಟಕ ಗಮನಿಸಿ. ಇದರಲ್ಲಿ ಗುರಿ, ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ತೊಡಕುಗಳು, ಅನಿವಾರ್ಯತೆ, ವಿಜಯ ಸಾಧನೆಯ ಮಾರ್ಗವಿರುತ್ತದೆ.


ಈ ಮೇಲ್ಕಂಡಾ ನಕಾಶೆ ಗಮನಿಸಿ. ಜೀವಾತ್ಮನು ಪರಮಾತ್ಮ ಸಂಬಂಧ ಪಡೆದು ಋಣ ಕರ್ಮಾನುಸಾರ ಈ ಭುವಿಯಲ್ಲಿ ಜಗತಃ ಎಂಬ ರೂಪಿನಲ್ಲಿ ಆಯಾಯ ಕರ್ಮಕ್ಕನುಸಾರವಾಗಿ ಜನನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನೇ ಜಗತವೆಂದು ಕರೆದರು ಆಧ್ಯಾತ್ಮವಾದಿಗಳು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಹುಟ್ಟು-ಸಾವಿನ ಸರಪಳಿ ಆರಂಭ, ನಿರಂತರ, ಸ್ವಭಾವಜನ್ಯ. ಈ ಸಂಕೋಲೆಯಿಂದ ಕಳಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ ಮಾನವನಾಗಬೇಕು. ಅದಕ್ಕಿರುವ ದಾರಿಯೇ ಈ ಕೋಷ್ಟಕ. ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಗಮನವಿಟ್ಟು ಓದಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿರಿ.

        ಕಾರ್ಯ + ಕಾರಣ + ಕರ್ತಾ ಎಂಬ ಮೂಲೋದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿ ಕರ್ಮಾನುಸಾರ ಈ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಬಂದ ಜೀವಿಯು ೪ ವಿಧದಲ್ಲಿ ಜನನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಅದು ಅಂಡಾಜ, ಯೋಜಿನ, ಉದ್ಭಿಜ, ಸ್ವೇದಜವೆಂಬ ೪ ವಿಧಗಳು.

ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದನೆಯದಾದ ಅಂಡಜಗಳು - ಇವು ಬಹುಭಿನ್ನ. ೫ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಈ ಭುವಿಯ ಕರ್ಮ ಭೂಯಿಷ್ಠ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸರೀಷಗಳು ವಿಶೇಷ ಜನ್ಮ. ಕ್ಲೇಷಗಳು ಋಣ ಜನ್ಮ. ಶಾಪ ರೂಪದವು ಕಷ್ಟ ಸಹಿಷ್ಣುಗಳು. ಜನ್ಮ ಕಾರಣ ಮಾತ್ರವಾದವು ಋಣಕಾರಕಗಳು. ಇನ್ನು ಪಾಪಾತ್ಮವಾದವುಗಳು ಸಂಚಿತಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದವು. ನೇರವಾಗಿ ಜಗತಃಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಿರಂತರತೆಗೆ ಇವು ಪೂರಕ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪಕ್ಷಿ ರೂಪದವೂ, ಹಲವು ಸರೀಸೃಪಗಳೂ, ಹಲವು ಉರಗಗಳೂ, ಏಕಪದೀ, ದ್ವಿಪದೀ, ಚತುಷ್ಪದಿ, ಷಟ್ಪದಿ, ಅಷ್ಟಪದೀ, ಸಹಸ್ರಪದಿಗಳೆಂದು ೬ ಭಾಗದ ಜನ್ಮವಿರುತ್ತದೆ. ಇವೆಲ್ಲಾ ಮೊದಲು ಅಂಡಜಗಳೆಂಬ ದ್ವಿಜತ್ವ ಪಡೆದ ಜೀವಿಗಳು.
       
        ಇನ್ನು ಎರಡನೇಯದಾದ ಉದ್ಭಿಜಗಳು. ಒಂದು ವಸ್ತುವಿನ ಅಥವಾ ರೂಪದ ಅಥವಾ ಜೀವಿಯ ಪರಿವರ್ತಿತ ರೂಪಗಳು. ಗೇಯಗಳು, ಕ್ಲಿಷ್ಟಗಳು, ನಾಶಹೇತುಗಳು. ಒಟ್ಟು ಪರಿವರ್ತಿತ ರೂಪವೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಕಾಯ, ಕಾರಣ, ಕರ್ತಾನುಸಾರವಾಗಿ ಋಣ, ಕಾರಣ, ಬೌದ್ಧಿಕ, ಯೌಗಿಕಗಳೆಂಬ ೪ ವಿಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಆಟ.
       
        ಮೂರನೇಯದಾದ ಸ್ವೇದಜ. ಲಿಂಗಭೇದವಿಲ್ಲದ ಸಂಪರ್ಕ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಇಲ್ಲದೇನೇ ಪರಾಗಾದಿ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಕ್ಷುದ್ರಗಳು. ಕಾರಣಗಳು, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಕಾರ್ಯಗಳು. ಇದೂ ಕೂಡ ಧೈವೀಕ ಆಟವೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಇವನ್ನು ಆತ್ಮಕ್ಕನುಸರಿಸಿದ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ  ಜನ್ಮಕಾರಣವೆಂದೂ, ಕರ್ಮಕ್ಕನುಸರಿಸಿದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭೋಕ್ತೃ ಕಾರಣವೆಂದೂ ನಿರ್ಣಯಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಇವೆಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಬೇರೆ ಬೇರೂಪದವುಗಳು, ಆತ್ಮದ ತುಣುಕುಗಳು.

ಇವೆಲ್ಲವುಗಳಿಗಿಂತ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಯೋನಿಜ ಜಂತುಗಳ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಬರೋಣ. ಉಳಿಕೆ ಅಂಡಜ, ಸ್ವೇದಜ, ಉದ್ಭಿಜಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಕರ್ಮ ಜಿಜ್ಞಾಸೆ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂದು ಬಿಟ್ಟು ಯೋನಿಜಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಮರ್ಶೆ ಮಾಡೋಣ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಯೋನಿಜಗಳಲ್ಲಿ ೭ ವಿಧ:-
೧) ಮಾನವ
೨) ಮೃಗ
೩) ಹಿಂಸ್ರಕ
೪) ರಾಕ್ಷಸ
೫) ಕ್ಷುದ್ರ
೬) ಬಲ್ಲ
೭) ಪುರೀಷ
ಈ ಏಳು ಬಗೆಯವೂ ಕೂಡ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜನ್ಮ ಪಡೆದು ತನ್ನ ಕರ್ಮ ಕಾಳೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದ ಕಾರಣಜನ್ಮವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಮೃಗ, ಹಿಂಸ್ರಕ, ರಾಕ್ಷಸ, ಕ್ಷುದ್ರ, ಬಲ್ಲ, ಪುರೀಷಗಳೆಲ್ಲವೂ ಯೋನಿಜವೇ ಆದರೂ ಅವು ಮಾನವಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ನೈತಿಕತೆಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ಮಾನವ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿರುವ ೪ ವಿಧವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮೊದಲಾಗಿ ವಿಮರ್ಶಿಸೋಣ.

೧) ಮಾನವನಲ್ಲಿ ದೇವ
೨) ಮಾನವನಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜ
೩) ಮಾನವನಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷ
೪) ಮಾನವನಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸಾದಿಗಳೆಂದು ೪ ವಿಧ.

೧) ಮಾನವನಲ್ಲಿ ದೇವ:- ಇದು ಕಾರಣಜನ್ಮಗಳು. ಇದರಲ್ಲಿ ಕರ್ಮ ದೂಷಿತವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಜನ್ಮ ತಳೆದು ತಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶದ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಿ ಪ್ರಾಪಂಚಿಕದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಮುಕ್ತರಾಗಿ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತಾ ಕಾರಣ ನಿಮಿತ್ತ ಕಾರ್ಯ ನೆರವೇರುತ್ತಲೇ ಈ ಭುವಿಯ ಬಂಧ ಕಳಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಾನವ ವರ್ಗ.

೨) ಮಾನವನಲ್ಲಿ ದ್ವಿಜ:- ದ್ವಿಜವರ್ಗವೂ ಸದಾ ಸತ್ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾ ಉತ್ತಮ ಸಂಸ್ಕಾರ ಪಡೆದು ಷಡ್ಗುಣಗಳನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡು ನಿರಂತರ ಸಾತ್ವಿಕರಾಗಿ ಬದುಕು ಸವೆಸುವ ವರ್ಗ. ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಯನ, ಉಪಾಸನೆ, ತಪಸ್ಸು ಎಲ್ಲವೂ ಲೋಕಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ತ್ಯಾಗಿಗಳು. ತಾವು ಈ ಪ್ರಪಂಚದ ಉಪಾಂಶುಗಳನ್ನು ಅಗತ್ಯತೆ ಅನುಸಾರ ಮಾತ್ರಾ ಬಳಸುತ್ತಾ ತನ್ನೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಾನವ ಜೀವಿಯೇ "ದ್ವಿಜ". ಈ ದ್ವಿಜನೇ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ "ಭೂಸುರ" ಎನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವನು.

೩) ಮಾನವನಲ್ಲಿ ಯಕ್ಷ:- ತಾನು ಕಲಿತ ವಿಧ್ಯೆಯಿಂದ ಉಪಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಪಾದನೆಗಿಳಿದು ವಿಧ್ಯೆಯ ದುರುಪಯೋಗ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಧನ ಸಂಚಯನದ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುತ್ತಾ ತಾನು, ತನ್ನದು, ತನ್ನವರು ಎಂಬ ಭೇದ ಭಾವದ ವರ್ಗವೇ ಯಕ್ಷ.

೪) ಮಾನವನಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸ:- ಅದರಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಷಸ, ದೈತ್ಯ, ಅಸುರವೆಂಬ ೩ ವಿಧ. ಇದೂ ಮಾನವ ರೂಪದ ವಿಕೃತಿಗಳು. ಸದಾ ಲೋಕ ಕಂಟಕರು. ಅನ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನೇ ತುಳಿಯುವವರು. ತಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ಬಲವನ್ನು ಕೆಟ್ಟ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿಯೇ ಬಳಸುವವರು. ಸದಾ ಮೂರ್ಖತನದ ವ್ಯವಹಾರವುಳ್ಳವರು. ಮೋಸ, ವಂಚನೆ, ದ್ರೋಹ, ಅನೃತವಚನವನ್ನೇ ಪುರುಷಾರ್ಥವಾಗಿ ತಿಳಿದವರು. ಧರ್ಮನಿಂದೆ, ದೇವನಿಂದೆ, ಗುರುನಿಂದೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಅದರಲ್ಲೇ ಬೇಳೆ ಬೇಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರು ಮಾನವರೂಪೀ ರಾಕ್ಷಸರು. ಅಭೋಜ್ಯ ಭಕ್ಷಣ, ಅನೀತಿ, ಅನೃತವಾಕ್ಯ, ಅತೀ ಅಹಂಕಾರ, ಆಕಾರ ವಿಕಾರಗಳಿಂದ ಸದಾ ಸಮಾಜದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದು ಸಮಾಜವನ್ನು ಸದಾ ಭಯಪಡಿಸಿಯಾದರೂ ಗೌರವ ಪಡೆಯುವ ಆಕಾಂಕ್ಷಿಗಳು. ಇವರು ಮಾನವರೂಪಿನಲ್ಲೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಯಾರೂ ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾರರು.

ಅದೇನೇ ಇರಲಿ ಈ ದ್ವಿಜತ್ವರೂಪದ ಮಾನವರ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡೋಣ. ದ್ವಿಜತ್ವವು ಉತ್ತಮ ಮಾನವ ಲಕ್ಷಣ. ದ್ವಿಜನಾದವನು ಮಾನವನಾಗಿ ಬದುಕುತ್ತಾ ಉತ್ತಮನಾಗಿ ಪೂರ್ವಜನ್ಮಕೃತ ವಿಶೇಷ ಯೋಗದಿಂದ ಜನ್ಮಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದರೆ ಆತನೇ ಬ್ರಹ್ಮನೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಇನ್ನು ದ್ವಿಜದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮದವರಿದ್ದಾರೆ. ಜನ್ಮಾಂತರ ಕೆಲ ಪಾಪಶೇಷಗಳು, ಕರ್ಮ-ಋಣಗಳು; ಇವುಗಳನ್ನಾಶ್ರಯಿಸಿ ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಕರ್ಮ ಕಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ದುರಾಶಾ ಪೀಡಿತರಲ್ಲ. ಪಾಪಭೂಯಿಷ್ಠರಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮಧ್ಯಮರು. ಅವರಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನ ಸ್ಫುರಿಸಲಾರದು. ಅವರ ಜ್ಞಾನವೇನಿದ್ದರೂ ಪ್ರಾಪಂಚಿಕವೇ. ಅದರಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಅವರ ಚಿಂತನೆ ನೆಗೆಯಲಾರದು. ಆದರೆ ನಿರುಪದ್ರವಿಗಳು. ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಹಿತಕಾರಿಗಳೂ, ಉಪಕಾರಿಗಳೂ, ಸತ್ಯವಂತರೂ ಆಗಿರುತ್ತಾರೆ.

ಇನ್ನು ದ್ವಿಜದಲ್ಲಿ ಅಧಮರು. ಸದಾ ಕುಟಿಲರು, ಭೋಗಾಕಾಂಕ್ಷಿಗಳೂ, ಸದಾ ಸರ್ವದಾ ಸೋಮಾರಿಗಳೂ, ಆದರೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲವೂ ತಮ್ಮದಾಗಬೇಕೆಂಬ ದುರಾಸೆಯವರೂ, ತಮ್ಮ ಕುಹಕತನದಿಂದಲೇ ಲೋಕವನ್ನು ವಂಚಿಸುತ್ತಾ ಸಮಾಜವನ್ನು ವಂಚಿಸಿ ಬೇಳೆ ಬೇಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಜನ. ಅವರ ವಿಚಾರ ಬಿಡಿ. ಉತ್ತಮ ದ್ವಿಜನು ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದವನು ವರ್ಣಾಶ್ರಮ ರೀತ್ಯಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೆನ್ನಿಸಿ ಲೋಕೋಪಕಾರಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅವನೇ ತನ್ನ ಸಾಧನೆ, ಬಲ, ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಲೋಕರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೇ ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಿರಂತರೋಪಾಸನೆಯಿಂದ ಸುಭಿಕ್ಷ ಉಂಟಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೇ ನೊಂದವರ ಸೇವೆಯೇ ತನ್ನ ಗುರಿಯೆಂದು ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತಾ ಸಕಲರನ್ನೂ, ಸಕಲವನ್ನೂ ಸಮಭಾವದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾ ನಿರಂತರತೆಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಅವನೇ ನಿಜವಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ.

ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯವನ್ನು ಕುರಿತು ಎರಡು ಮಾತು ಬರೆದು ಮುಂದಿನ ವೈವರ್ತಾದಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಈ ಭಾರತದೇಶ, ಇದರ ಶಕ್ತಿ, ಯುಕ್ತಿ, ಬಲ, ತೇಜ, ಓಜ, ವರ್ಚಗಳು ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯದಿಂದಲೇ ಆಗುವಂತಹದ್ದು. ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲಾ ಆಗುಹೋಗುಗಳೂ ಈ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನ ಪಡೆದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯದಿಂದಲೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅವರು ಅದನ್ನು ಅಷ್ಟೇ ನಿಸ್ಪೃಹತೆಯಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಈ ಸಮಾಜದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ಗುರುತಿಸಲಾರರು. ಅಂತಹಾ ವಿರಾಗಿ, ತ್ಯಾಗಿ, ನಿಸ್ಪೃಹ, ಸರಳ, ಸಹೃದಯಿ, ದಯಾಪರನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ - "ಬ್ರಾಹ್ಮಣ".

ಸಮಾಜ ಏನೇ ತಪ್ಪು ಮಾಡಲಿ, ಎಷ್ಟೇ ಕೆಟ್ಟದ್ದಾಗಿ ನಡೆಸಲಿ, ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ಶೂನ್ಯದವರು. ಆದರೆ ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸಮಾಜ ಮುಂದೆ ಮುಂದೆ ಬೆಲೆ ತೆರುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಋಣ ರಾಹಿತ್ಯರಾದ ಇವರು ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲವೂ ಆಗಿರಬಲ್ಲರು. ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯರಂತೆಯೇ ಬದುಕುತ್ತಾ ನಿಸ್ಪೃಹತೆಯಲ್ಲಿ ಸರಳ ಬದುಕು ಸಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರಹ್ಮತೇಜಸ್ಸಿನ ಬಲ ಅವರಲ್ಲಿ ಸರ್ವದಾ ಆವಿರ್ಭಾವವಗಿರುತ್ತದೆ. ಪಂಚ ಮಕಾರಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಇವರಿಗೆ ಮಮಕಾರವೇ ಇಲ್ಲ. ಮಾತು ನಿಷ್ಠುರ, ಸತ್ಯ. ಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಅತೀವ ಗೌರವ. ಪರನಿಂದೆ ಮಾಡಲಾರರು. ಅಪ್ರಕಟಿತರಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಈಗಲೂ ನಮ್ಮೀ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜನ ಇಂತಹಾ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಿಗಳಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಂದಲೇ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಮಳೆ-ಬೆಳೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಿ.

ಇನ್ನುಳಿದ ಉತ್ತಮದಲ್ಲಿ ವೈವರ್ತ, ಸಂವರ್ತ, ನಿರಾವರ್ತಗಳೆಂಬ ಮೂರು. ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನೋಡೋಣ. ಅದರಲ್ಲಿ ವೈವರ್ತ ಮತ್ತು ಸಂವರ್ತಗಳು ಪರಸ್ಪರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿಯೇ ಇರುವ ೨ ಬ್ರಹ್ಮವೃತ್ತಿಗಳು. ವೈವರ್ತ ಒಂದನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದರೆ ಸಂವರ್ತ ಅದನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡುವುದೇ ಧ್ಯೇಯ ಗುರಿಯೆಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಬ್ರಹ್ಮವೃತ್ತಗಳೇ ಆದರೂ ಇವೆರಡರ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸದಾ ಜಂಜಾಟ ಹೋರಾಟವಿರುತ್ತದೆ. ಅವೆರಡರ ಹೋರಾಟದಿಂದಾಗಿ ಈ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಹಜವಾಗಿ ನೋವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಅವಕ್ಕೆ ಅವದ್ದೇ ಆದ ಗುರಿಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ವ್ಯರ್ಥ ಹೋರಾಟ ಸಹಜವಾಗಿರುತ್ತದೆ. 

ಉದಾ:- ವಸಿಷ್ಠ+ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರರು, ಭೃಗು+ಆಂಗೀರಸರು, ಯಾಜಿ+ಸುಯಾಜಿಗಳು, ಬೃಹಸ್ಪತಿ+ಶುಕ್ರರು. ಹೀಗೆ ಉದಾಹರಿಸುತ್ತಾ ಹೋದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯದು. ಈ ಸಂವರ್ತ+ವೈವರ್ತಗಳ ವೈರುದ್ಧ್ಯದಿಂದ ಸದಾ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಪ್ಲವಗಳು, ಯುದ್ಧಗಳು, ಹೊಡೆದಾಟ, ದೊಂಬಿ, ಗಲಾಟೆ ಇದ್ದದ್ದೇ. ಅದರಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿಯು ಜೀವರಾಶಿಗಳಿಗೆ ಪಾಠ ಮಾಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಅದು ಈ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಂವರ್ತ+ವೈವರ್ತವೆಂಬ ೨ ರೀತಿಯ ಸ್ವಭಾವಗಳು. ಆದರೆ ಬ್ರಹ್ಮವೇ. ಅಂದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ. ಪರಸ್ಪರ ವೈರುದ್ಧ್ಯವಾಗಿ ವ್ಯವಹರಿಸಲೇಬೇಕಾದ ಗುಣಧರ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದಿ ಲೋಕೋತ್ತರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಇನ್ನು ನಾಲ್ಕನೆಯದಾದ ನಿರಾವರ್ತ. ಇದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣವೇ ಆದರೂ ಅಪಾಯಕಾರಿ. ಉದಾ:- ಖರ, ದೂಷಣ, ತ್ರಿಶಿರ, ತ್ವಾಷ್ಟ್ರ, ಸಂವರ್ತ, ಉಶಿರ, ರಾವಣ, ಬಾಣರಾದಿಯಾಗಿ ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನ ಪಡೆದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯಿಂದಾಗಿ ಲೋಕಕಂಟಕರಾಗಿಯೇ ಮೆರೆದರು. ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಏನೇನಕ್ಕೋ ಕಾರಣರಾದರು, ಲೋಕಕಂಟಕರಾದರು. ಬಹಿಷ್ಕೃತರಾದರೂ ಅವರನ್ನಾಶ್ರಯಿಸಿಯೇ ತಮ್ಮ ಬೇಳೆ ಬೇಯಿಸಿಕೊಂಡ ಜನಕ್ಕೇನೂ ಕೊರತೆಯಿಲ್ಲ. ಇವರೆಲ್ಲಾ ತಮ್ಮ ಸಾಧನಾ ಬಲದಿಂದಲೇ ಶಕ್ತರಾದರು. ಹಾಗೇ ಚಾಣಕ್ಯ+ಅಮಾತ್ಯರೂ ಕೂಡ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ವರ್ಗಕ್ಕೇನೇ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಯಾರು ಲೋಕ ಹಿತ ಮರೆತು ತಮ್ಮ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಹಿತವನ್ನೇ ಪ್ರಧಾನವೆಂದು ತಿಳಿದು ವ್ಯವಹರಿಸುವ ಸಮಕಾಲೀನ ಮತ ಪ್ರಸಂಗಕಾರರೂ ಕೂಡ ಈ ಸಾಲಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಸಿದ್ಧಾಂತ, ಧರ್ಮ, ಮತ ಇವುಗಳೆಲ್ಲಾ ಸಮಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಕಲ ಜೀವಿಗಳ ಬಾಳಿಗೆ ಸಹಾಯ, ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮಾಡಬೇಕೇ ವಿನಃ ನಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಾರದು. ಹಾಗಾದಲ್ಲಿ ಆತ್ಮೋನ್ನತಿಯೆಂಬ ಸಕಲ ಜೀವಿಗಳ ಮೂಲಗುರಿ ದಾರಿ ತಪ್ಪುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಕೋಷ್ಟಕವನ್ನು ಓದಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ಮಾನವರಾಗಿರೆಂದು ಹಾರೈಸುತ್ತೇನೆ.

- ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿ ಕೆ. ಎಸ್. ನಿತ್ಯಾನಂದ ಸ್ವಾಮೀಜಿ
ವೇದ-ವಿಜ್ಞಾನ ಮಂದಿರ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು

Wednesday, 8 February 2017

ನಮ್ಮ ಋಷೀ ಪರಂಪರೆ - ೬ : ವಸಿಷ್ಠರು-೨





ಈ ವಸಿಷ್ಠರ ಲೋಕಹಿತಕಾರ್ಯವನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕ ತೊಡಗಿದರೆ ಮುಗಿಯದ ಕಥೆ. ಆದರೆ ಕೆಲ ವಿಷಯವಾದರೂ ತಿಳಿದಿರಲಿ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಈ ಕೆಲವೊಂದು ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಿಸುತ್ತೇನೆ. ಮೊದಲಾಗಿ ಲೋಕವಂದ್ಯರಾದ, ಆದರ್ಶ ಪ್ರಾಯವಾದ, ಪ್ರಾತಃಸ್ಮರಣೀಯವಾದ ಅವರ ಗೃಹಸ್ಥ ಜೀವನ, ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಥೆ. ಅದೊಂದು ರೋಚಕವೂ, ಪೂರ್ಣವೂ ಆದ ವಿಶೇಷ ಕಥೆ ಓದಿರಿ.

ಹಿಂದೆ ಉತ್ತಮ ಮನುವಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಸಿಷ್ಠರು ಉತ್ತಮನಿಗೆ ಪುರೋಹಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಧರ್ಮಭೀರುವೂ, ತ್ಯಾಗಿಯೂ, ಶೂರನೂ, ಧೀರನೂ, ಉದಾತ್ತನೂ ಆದ “ಉತ್ತಮನು” ಹೆಸರಿಗೆ ಅನ್ವರ್ಥಕನೇ ಆಗಿದ್ದನು. ಅವನ ಪೌರೋಹಿತ್ಯವೆಂದಾದ ಮೇಲೆ ಅದೇನು ಕಡಿಮೆ ಹುದ್ದೆಯೇ? ವಸಿಷ್ಠರು ರಾಜಗುರುವೆನಿಸಿಕೊಂಡು ಗೌರವಾನ್ವಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಇತರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೆ ಸಹಜ ಸ್ವಭಾವಸಿದ್ಧ ಮತ್ಸರವಿತ್ತು. ಆದರೇನು ವಸಿಷ್ಠರ ವಿಧ್ಯಾ, ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ತಪಃ ಪ್ರಭಾವದ ಮುಂದೆ ಅವರೆಲ್ಲಾ ಕಣಗಳಷ್ಟೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಏನೂ ಮಾಡಲಾರದಾಗಿದ್ದರು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ “ಚಂದ್ರಧ್ವಜ”ನೆಂಬ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ರಾಜನಿದ್ದನು. ಅವನೂ ಉತ್ತಮನ ಆಳ್ವಿಕೆ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿ ಮಾಂಡಲಿಕನಾಗಿದ್ದನು. ಆದರೆ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ “ಜ್ಯೋತಿಷ್ಟೋಮ” ಎಂಬ ಸೋಮಯಾಗ ಮಾಡಲು ಅಪೇಕ್ಷೆ ಹುಟ್ಟಿತು. ಆತನು ತನ್ನ ಕುಲಪುರೋಹಿತರಾದ “ವತ್ಸ”ರಲ್ಲಿ ಈ ವಿಚಾರ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡಲಾಗಿ ಅವರು ಕೆಲ ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯವನ್ನು ನಿಬಂಧನೆಯನ್ನೂ “ಚಂದ್ರಧ್ವಜ”ನಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ನೀನು ಸಿದ್ಧನೂ, ಬದ್ಧನೂ ಆಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಯಾಗ ಮಾಡಬಹುದೆಂದರು. ಅವರು ವಿಧಿಸಿದ ನಿಯಮ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಹೀಗಿವೆ:-

1)    ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆದಿರಬೇಕು.

2)   ಯಾಗ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಅವರ ಪುರೋಹಿತರೇ ಇರಬೇಕು (ವಸಿಷ್ಠರು)

3)   ಅತ್ಯಗ್ನಿಷ್ಟೋಮವನ್ನು ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ.

4)   ಯಾಗ ಸಮಾರೋಪಕ್ಕೆ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಇರಬೇಕು.

5)   ನಿನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಉದ್ದೇಶ ಮಾತ್ರ ಯಾಗದಲ್ಲಿರಬೇಕು.

6)   ನೀನೂ, ದೀಕ್ಷಿತರೂ, ಅಧ್ವರ್ಯುವೂ, ಉದ್ಗಾತೃಗಳೂ, ಬ್ರಹ್ಮನೂ, ಹೋತೃಗಳೂ, ಗೇಯರೂ, ಉಪವಿಧರೂ, ಹಾರೀತರೂ ಎಲ್ಲರೂ ಗೃಹಸ್ಥರಾಗಿರಬೇಕು.

7)    ಒಂದು ವರ್ಷಕಾಲ ನೀನು ಕೃಷಿಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ ಉಕ್ತಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆದಿರಬೇಕು. ರೈತರಿಂದ ಪಡೆದಿದ್ದಾಗಿರಬಾರದು.

8)   ಆ ಒಂದು ವರ್ಷಕಾಲ ನೀನು ವ್ರತನಿಷ್ಠನಾಗಿರಬೇಕು.

9)   ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊರತುಪಡಿಸಿದ ಆಯುಧ ಧಾರಣೆ ಮಾಡಬಾರದು. ನಿಶ್ಶಸ್ತ್ರನಾಗಿರಬೇಕು.

ಈ ಒಂಭತ್ತು ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು “ವತ್ಸ”ನೆಂಬ ಆತ್ರೇಯ ಪರಂಪರೆಯ ಪುರೋಹಿತನು ವಿಧಿಸಲಾಗಿ ರಾಜನು ಹಾಗೇ ಆಗಲೆಂದು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಉತ್ತಮನನ್ನು ಕಂಡು ತನ್ನ ಮನದ ಅಪೇಕ್ಷೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಲಾಗಿ ಉತ್ತಮನು ತಕ್ಷಣವೇ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನಿತ್ತನು. ಆದರೆ ಆ ನಿಬಂಧನೆಯನ್ನು ಕೂಲಂಕುಷವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಲಾಗಿ ತನ್ನ ಪುರೋಹಿತರಾದ ವಸಿಷ್ಠರು ಈ ಯಾಗದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಂತಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಸಿಷ್ಠರು ಗೃಹಸ್ಥರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಪತ್ನಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಂದು ವಿವಾಹವಾಗಲಿಲ್ಲವೆಂದಲ್ಲ, ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅವರು ಮದುವೆಯಾದ ಪತ್ನಿ ಬದುಕಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಅರಸ ಇಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಸಿಲುಕಿದ. ಯಾಗ ನಿಬಂಧನೆಗೆ ರಾಜಪುರೋಹಿತನೇ ಪ್ರಧಾನವೆಂದೂ ಇದೆ, ಹಾಗೇ ಆತನು ಸಪತ್ನೀಕನಾಗಿರಬೇಕೆಂದೂ ಇದೆ. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಸಿಷ್ಠರ ಪತ್ನಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಉತ್ತಮನು ವಸಿಷ್ಠರನ್ನೇ ಕೇಳಿದ ಇದಕ್ಕೇನು ಮಾರ್ಗೋಪಾಯವೆಂದು. ಆಗ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ವಸಿಷ್ಠರು “ಅಯ್ಯಾ ಅರಸನೇ, ನೀನು ಬೇರೆ ಪುರೋಹಿತರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊ, ನಾನು ಕಾಡಿಗೆ ತಪಸ್ಸಿಗೆ ತೆರಳುತ್ತೇನೆ, ರಾಜ ಚಂದ್ರಧ್ವಜನ ಅಪೇಕ್ಷೆಯೂ ನೆರವೇರಲಿ, ನಿನ್ನ ಮಾತೂ ನಡೆಯಲಿ” ಎಂದರು. ಆಗ ಇದೇ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವರ್ಗವೆಲ್ಲಾ ಸಂತೋಷ ಪಟ್ಟಿತು. ಆದರೆ ರಾಜನು ವಸಿಷ್ಠರಿಗೆ ವಿವಾಹ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಾರೂ ಹೆಣ್ಣು ಕೊಡಲು ಮುಂದೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ವಸಿಷ್ಠರು ಪೌರೋಹಿತ್ಯ ಬಿಟ್ಟು ಕಾಡಿಗೆ ತೆರಳಿದರು. ಚಂದ್ರಧ್ವಜನ ಯಾಗವೂ ನಡೆಯಿತು, ಉತ್ತಮನು ವಸಿಷ್ಠರನ್ನು ಪುನಃ ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಯತ್ನ ಮಾಡಿದ, ಆದರೆ ಕೈಗೂಡಲಿಲ್ಲ.

ಮುಂದೆ ವಸಿಷ್ಠರು ದಕ್ಷಿಣಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದು ವೃಷಭಾಚಲದಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿದರು. ತಮ್ಮದ್ದೇ ಆದ ಒಂದು ಆಶ್ರಮ, ಗುರುಕುಲ ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡು ತಪೋನಿಷ್ಠರಾಗಿದ್ದರು. ಹಾಗೇ ಗುರುಕುಲದಲ್ಲಿ ವಿಧ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದ ವಿಧ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಶಮದಂತನೆಂಬ ಬೇಡನ  ಮಗಳೂ ಒಬ್ಬಳು. ಅವಳಿಗೆ ಈ ವಸಿಷ್ಠರ ಮೇಲೆ ತುಂಬಾ ಭಕ್ತಿ ಪ್ರೀತಿ. ನಿರಂತರ ವಸಿಷ್ಠರ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ವಿಧ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಬೇರೆಲ್ಲಾ ವಿಧ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ವಿಧ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಗಿಸಿ ತೆರಳಿದರೂ ಈಕೆ ಮಾತ್ರ ವಸಿಷ್ಠರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಲೇ ಇಲ್ಲ. ಒಂದು ದಿನ ಶಮದಂತನು ವಸಿಷ್ಠಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಂದು ವಸಿಷ್ಠರನ್ನು ಕಂಡು “ತನ್ನ ಮಗಳು ಇಲ್ಲಿ ವಿಧ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಬಂದು ಬಹಳಕಾಲವಾಯ್ತು, ಮನೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಕುಲಾಚಾರದಂತೆ ವಿವಾಹ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದರೆ ಆಕೆ ಬರಲು ಒಪ್ಪುತ್ತಿಲ್ಲ, ನಿಮ್ಮನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬರಲಾರೆ ಎನ್ನುತ್ತಾಳೆ, ನಾನೀಗ ಧರ್ಮಸಂಕಟಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದೇನೆ, ಪ್ರಾಯಪ್ರಬುದ್ಧಳಾದ ಮಗಳ ವಿವಾಹ ಮಾಡದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಕುಲಾಚಾರಕ್ಕೆ ಭಂಗ ಬಂದು ಧರ್ಮಭ್ರಷ್ಟನಾಗುತ್ತೇನೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಅವಳು ಒಪ್ಪುತ್ತಿಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಕುಲಾಚಾರ ಪದ್ಧತಿಯಂತೆ ಕೂಡಿಕೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ವಿವಾಹ ಮಾಡಲಾಗದು, ಹಾಗೆಂದು ಅವಳು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಪೂಜ್ಯಭಾವದಿಂದ ಗೌರವದಿಂದ ಸೇವೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಳೇ ವಿನಃ ಬೇರೆ ಭಾವ ಅವಳಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಈಗ ನಾನೇನು ಮಾಡಲಿ? ನೀವು ಉಪಪತ್ನಿಯಾಗಿ, ದಾಸಿಯಾಗಿ, ಕರ್ದಮೆಯಾಗಿ, ಸೇವಕಿಯಾಗಿ, ಶಿಷ್ಯೆಯಾಗಿ ಯಾವ ರೀತಿಯಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದರೂ ನಾನಂತೂ ಬದ್ಧನೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ ನನ್ನ ಕುಲಾಚಾರ ಬಹಿಷ್ಕಾರದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಕೊಡಿಸಿರಿ” ಎಂದು ಬೇಡಿದನು.

ಆಗ ವಸಿಷ್ಠರು “ಅಯ್ಯಾ ಬೇಡನೇ, ನೀನು ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ವಿಚಾರವನ್ನೂ ಬಿಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದ್ದೀಯಾ, ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷ. ನಾನು ಕುಲದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಉಚ್ಚ ಜಾತಿಯವನು ಎಂಬ ಭಾವದಿಂದ ನೀನು ಒಟ್ಟಾರೆ ನಿನ್ನ ಕುಲಾಚಾರದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಬೇಕೆಂಬ ಕಾರಣವನ್ನೇ ಮುಂದಾಗಿಟ್ಟು ನಿನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ದಾಸಿ, ಸೇವಕಿ, ಕರ್ದಮೆ, ಶಿಷ್ಯೆ, ಉಪಪತ್ನಿಯಾಗಿಯೇ ಹೇಗಾದರೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಎನ್ನುತ್ತೀಯ. ನೀನು ಬುದ್ಧಿವಂತನೇ, ಆದರೆ ನೀನು ಹೇಳಿದ ಮಾರ್ಗ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲ. ನಿನ್ನ ದ್ರಾವಿಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಕುಲಾಚಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೂ ಗೌರವವಿದೆ ಮತ್ತು ಅವಳ ಪ್ರೀತಿ ಏನು ಎಂದು ನಾನೂ ಬಲ್ಲೆ. ಹಾಗೆಂದು ಈಗಲೇ ಅವಳನ್ನು ನಾನು ವಿವಾಹವಾಗಲಾರೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಕಾಯಬೇಕು. ಮುಂದೆ ಕಾಲಕೂಡಿ ಬಂದಾಗ ಅವಳನ್ನು ನಾನು ಧರ್ಮಪತ್ನಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಶಮದಂತನಿಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿ, ಆ ಕೂಡಲೇ ಶಮದಂತನು “ತಮ್ಮ ಕುಲಾಚಾರದಲ್ಲಿ ವಾಗ್ದತ್ತ ವಿಧಿ ಎಂದೊಂದು ಕ್ರಮವಿದೆ, ಹಾಗೇ ನಾನು ಅವಳನ್ನು ನಿಮಗೆ ನೀಡಿದ್ದೇನೆ, ಮುಂದೇನೂ ಹೇಳಲಾರೆ, ನಮ್ಮ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸುತ್ತೇನೆ; ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿರಿ” ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟು ಹೋದನು.

ವಸಿಷ್ಠರು ಯಾವುದೇ ಮರು ಉತ್ತರ ಕೊಡದಿದ್ದರೂ ಅದೊಂದು ರೀತಿಯ ಅಂಗೀಕಾರವೆಂದೇ ಲೋಕ ತಿಳಿಯಿತು. ಹಾಗೇ ವಸಿಷ್ಠರು ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಇಳಿದು ಧ್ಯಾನಮಗ್ನರಾದರು. ಈ ಬೇಡಕನ್ಯೆ ಶ್ಯಮಂತಳು ವಸಿಷ್ಠರ ಸೇವೆಯಲ್ಲೇ ನಿರತಳಾಗಿದ್ದಳು. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳೇ ಕಳೆಯಿತು. ವಯಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚಿತು, ಶ್ಯಮಂತಳು ವೃದ್ಧೆಯಾದಳು; ಆದರೆ ವಸಿಷ್ಠರ ಸೇವೆ ಬಿಡಲಿಲ್ಲ.  ಒಂದು ದಿನ ವಸಿಷ್ಠರು ಧ್ಯಾನ ಸಮಾಧಿಯಿಂದ ಎದ್ದು ನೋಡುತ್ತಾರೆ - ತಾನು ಕುಳಿತಿದ್ದ ಆಸನದ ಕೆಳಗೆ ಉದ್ದವಾಗಿ ಮಲಗಿದ್ದ ವೃದ್ಧೆಯನ್ನು!! ಕೂಡಲೇ ಅರಿತರು ಆಕೆ ಶ್ಯಮಂತಳೆಂದು. ಕೂಡಲೇ ತಮ್ಮ ಕಮಂಡಲುವಿನ ನೀರನ್ನು ತೆಗೆದು “ಅರುಂಧತಿ” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸಿದರು. ಕೂಡಲೇ ಎಚ್ಚೆತ್ತ ಆಕೆ ನವಯೌವನ ಭರಿತಳಾಗಿ ಎದ್ದು ನಿಂತಳು. ಹಾಗೂ ವಸಿಷ್ಠರಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ “ಆರ್ಯಪುತ್ರ ನನ್ನನ್ನೇಕೆ ಯುವತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ? ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ನನ್ನಲ್ಲಿ ರಾಗಾದಿಗಳು ಹುಟ್ಟಲಾರದೆ? ತತ್ಕಾರಣವಾಗಿ ನಿಮ್ಮ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯೂನತೆ ಬರಲಾರದೆ? ನನ್ನನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿ” ಎಂದು ಬೇಡಿದಳು. ವಸಿಷ್ಠರು ಅವಳನ್ನು ಕೈಹಿಡಿದು ಮೇಲೆತ್ತಿ “ನೀನು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ನನ್ನ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ, ಅರುಂಧತಿ” ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಶಾಶ್ವತಳೂ, ಸುಂದರಳೂ, ಸದ್ಗುಣಿಯೂ, ಧರ್ಮಭೀರುವೂ, ಪತಿಸೇವಾಪರಾಯಣಳೂ, ಸುದರ್ಶನಳೂ ಆಗಿರುತ್ತೀಯ” ಎಂದು ಹರಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಶ್ಯಮಂತಳು ಅರುಂಧತಿಯೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ವಸಿಷ್ಠರ ಧರ್ಮಪತ್ನಿಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಳು.

 ಗೃಹಸ್ಥನಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ರಾಜಪುರೋಹಿತ ಪಟ್ಟವನ್ನೇ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿ ಬಂದ ವಸಿಷ್ಠರು ಬೇಡ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿ ಗೃಹಸ್ಥರಾದರು. ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ತಿಳಿದ ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲಾ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು. ರಾಜಾ ಉತ್ತಮನೂ ನಾನಾ ವಿಧ ಉಡುಗೊರೆ, ಸುವಸ್ತುಗಳು, ಧನ, ಕನಕ, ವಸ್ತ್ರ, ದವಸ, ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಹತ್ತುಸಾವಿರ ಬಂಡಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಸಿ ವೃಷಭಾಚಲಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿಕೊಟ್ಟನು. ವಸಿಷ್ಠರ ಸಾಂಸಾರಿಕ ಜೀವನ ಆರಂಭವಾಯ್ತು. ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಇಬ್ಬರೂ ಆನಂದವಾಗಿ ಕಳೆದರು. ಒಂದು ದಿನ ಅರುಂಧತಿಯು ವಸಿಷ್ಠರಲ್ಲಿ “ನಮ್ಮ ದಾಂಪತ್ಯದ ಕುರುಹಾಗಿ ನಮಗೆ ಮಕ್ಕಳು ಬೇಡವೆ? ನನಗೇನೋ ಆಸೆಯಿದೆ. ಆದರೆ ನಿಮಗಿಷ್ಟವಾದರೆ ಮಾತ್ರಾ”ವೆಂದಳು. ಕೂಡಲೇ ವಸಿಷ್ಠರು “ಚಿಂತಿಸಬೇಡ, ನಿನಗೆ ನೂರ ಒಂದು ಸಂತಾನ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದ್ದೇನೆ, ಆದರೆ ಅವರೆಲ್ಲಾ ಮುಂದೆ ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರದಲ್ಲಿ “ಬ್ರಹ್ಮ ನಿವೇದನೆ” ಯಾಗುತ್ತಾರೆ, ನೀನು ದುಃಖಿಸಬಾರದು” ಎಂದು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಹಾಗಾಗಿ ಅರುಂಧತಿಯು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತ್ಯಾದಿ 101 ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹಡೆದಳು. ಅವರ ಪಾಲನೆ, ಪೋಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಆನಂದವಾಗಿ ಕಾಲ ಕಳೆದಳು. ಆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ವಸಿಷ್ಠರು -

ಶಕ್ತಿ,  
ಶಾಕ್ತ
ಶಂಖ
ಶಕೇಯ
ಶಾಕಲ
ಶಾಕಲ್ಯ
ಶಾಂಡಿಲ್ಯ
ಸುಶಕ್ತ
ಸುಷೇಣ,  
ಸುಧರ್ಮ
ಶಾಕ್ತವರ
ಶಾಕ್ತದೇಶೀ
ಶಾಕ್ತಬಾರಾ
ಶಾಕ್ತವ್ರಣ
ಶಾಕ್ತಮೋದ
ಶಾಕ್ತಪ್ರಮೋದ
ಶಾಕ್ತಾಮೋದ
ಶಾಕ್ತಕ
ಶಾಕ್ತಚಿತ್ತ
ಶಾಕ್ತಷೇಣ,  
ಶಾಕ್ತಂಭರ
ಶಾಕ್ತರಶ್ಮಿ
ಶಾಕ್ತಕಾಂತ
ಶಾಕ್ತಸೌರಭರೆಂಬ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಶಾಕ್ತೇಯವೂ
ಹಾಗೇ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಯುಕ್ತೇಯವೂ
ಹಾಗೇ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಭಕ್ತೇಯವೂ
ಹಾಗೇ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಧರ್ಮೇಯವೂ ಆದ ಹೆಸರನ್ನಿಟ್ಟು 
ನಾಲ್ಕು ಮಂದಿಗೆ ಪೌತ್ರ, ಕುತ್ಸ, ಧನು, ಕಲ್ಮಷರೆಂದೂ,  
ಒಬ್ಬನಿಗೆ ಆಂಗಿರನೆಂದೂ 

ನಾಮಕರಣ, ಚೌಲ, ಉಪನಯನಾದಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಿ ವೇದಾಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿದರು. ಅವರೆಲ್ಲಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧರೂ, ಪ್ರಬುದ್ಧರೂ, ಶ್ರೇಷ್ಠರೂ, ತಪಸ್ವಿಗಳೂ ಆಗಿ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮ ಧರ್ಮದ ಏಳ್ಗೆ ಉಳಿಕೆಗಾಗಿ ನಿತ್ಯ ಶ್ರಮಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇವರಲ್ಲಿ ಯುಕ್ತೇಯರೂ ಹಾಗೂ ಭಕ್ತೇಯರೂ ಉತ್ತಮ ಮನ್ವಂತರಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಈ ಪಾರ್ಥಿವತ್ವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ದೇವ ಸಾಲೋಕ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿಕೊಂಡರು. ಧರ್ಮೇಯರೂ ಹಾಗೂ ಶಾಕ್ತೇಯರೂ ಹಾಗೂ ಪೌತ್ರ, ಕುತ್ಸ, ಧನು, ಕಲ್ಮಷರೆಂಬ ಒಟ್ಟು ೫೨ ಮಂದಿ ವಸಿಷ್ಠ ಪುತ್ರರು ಈ ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಭಾರವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ವೈವಸ್ವತ ಮನ್ವಂತರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಸಿಷ್ಠರ ಪೌರೋಹಿತ್ಯ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಸಹಿಸದ ಕೆಲ ಜನರ ಕುಟಿಲತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲಾಗದೇ ಅರುಂಧತಿಯು ಚಿಂತೆಗೀಡಾಗಲಾಗಿ ವಸಿಷ್ಠರು ಬ್ರಹ್ಮಕುಲವನ್ನೇ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿ ಮಂತ್ರ, ಮಂತ್ರಾನುಷ್ಠಾನ ದೇವತೆಗಳು, ಮಂತ್ರಾಧಿದೇವತೆಗಳು, ಪ್ರಯೋಗ, ಕೀಲಕ, ನ್ಯಾಸ, ಅಸ್ತ್ರ, ಕವಚಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ಅಯೋಮಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿದ ಋಷಿಮುನಿಗಳೂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೂ, ಹಾಹಾಕಾರವೆಬ್ಬಿಸುತ್ತಾರೆ. ಲೋಕ ಅಲ್ಲೋಲ-ಕಲ್ಲೋಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ರಹ್ಮಸೃಷ್ಟಿಯೇ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಜೀವಿಗಳೆಲ್ಲಾ ನಾನಾ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೀಡಾಗುತ್ತವೆ. ಆಗ ಸಕಲ ದೇವತೆಗಳೊಡಗೂಡಿ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳೇ ಬಂದು ವಸಿಷ್ಠರನ್ನು ಕಂಡು ಸಮಾಧಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೂ ಅರುಂಧತಿಯನ್ನು ಹರಸಿ “ಮುಂದೆ ಯಾರೇ ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರೂ ನಿನ್ನ ಅನುಮತಿ ಪಡೆಯಲೇ ಬೇಕೆಂದೂ, ಯಾವುದೇ ಮಂತ್ರ ಬಳಸಲೂ ವಸಿಷ್ಠಾದಿ ಋಷಿಗಳ ಅನುಮೋದನೆ ಬೇಕೆಂದೂ ಅನುಗ್ರಹಿಸಿ” ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಿ ಲೋಕ ಸುಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕಾರಣರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇಂತಹಾ ಶ್ರೇಷ್ಠ,  ಸಜ್ಜನ, ಸದ್ಗುಣಿಯಾದ ವಸಿಷ್ಠರ ತಪೋಶಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ವಿಚಾರ ಬರೆದು ಈ ಲೇಖನ ಮುಗಿಸುತ್ತೇನೆ.

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯವಂಶದ ಕುಶಿಕನ ಮಗನಾದ ವಿಶ್ವರಥನು ಅತೀ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಮಹಾಗರ್ವಿತನಾಗಿದ್ದನು. ಆತನು ಮಹರ್ಷಿ ಜಮದಗ್ನಿಯ ತಪಃಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಜನಿಸಿದವನಾದ್ದರಿಂದ ಅಜೇಯನಾಗಿದ್ದನು. ಹಾಗೆಯೇ ಅಹಂಕಾರಿಯಾದ ಆತ ಕ್ಷಾತ್ರಬಲವೇ ಪ್ರಧಾನವೆಂದೂ, ಲೋಕವು ಕ್ಷಾತ್ರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗೌರವಿಸಬೇಕೆಂದೂ, ಬ್ರಹ್ಮಬಲ, ದೇವಬಲ, ಕರ್ಮಬಲ, ಕಾರಣಬಲ, ಕಾಲಬಲಗಳು ನಿಮಿತ್ತ ಮಾತ್ರವೆಂದೂ ಸಾರಿದ್ದನು. ಸದಾ ದಿಗ್ವಿಜಯಶೀಲನಾದ ಆತನು ಒಂದು ಬಾರಿ ದಿಗ್ವಿಜಯ ಮಾಡುತ್ತಾ ಈ ವೃಷಭಾಚಲ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಾನೆ. ವಸಿಷ್ಠರು ಅವನನ್ನು ಕಂಡು ಗೌರವಿಸಿ ಸತ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೇ ಅವನ ಸೇನೆ ಸಹಿತ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮೃಷ್ಟಾನ್ನ ಭೋಜನ ಉಣಬಡಿಸುತ್ತಾರೆ; ಅವರಲ್ಲಿರುವ ನಂದಿನಿ ಎಂಬ ಧೇನುವಿನ ಸಹಕಾರದಿಂದ. ಅದನ್ನರಿತ ವಿಶ್ವರಥನು ಆ ಧೇನುವನ್ನು ತನಗೆ ಕೊಡೆಂದು ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ವಸಿಷ್ಠರು “ಅದು ಸಹಿತ ಈ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲವೂ ಸ್ವತಂತ್ರ. ನಾನು ಕೊಡಲಾರೆ, ಅದು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟರೆ ಕೊಂಡುಹೋಗು” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

  

ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಿ ಒಂದು ಹಸುವಿಗೂ ಅದಕ್ಕೆ ಅದರದ್ದೇ ಆದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದ್ದಾರೆ ವಸಿಷ್ಠರು. ಆದರೆ ವಿಶ್ವರಥನು ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲವುದರ ಮೇಲೂ ತನ್ನಧಿಕಾರವೆಂಬ ಅಹಂಕಾರದಿಂದ ಆ ಧೇನುವನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ ಧೇನುವು ತನ್ನ ರೋಮ ರೋಮಗಳಿಂದ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಅವನ ಸೇನೆ, ರಥ, ಪದಾತಿ, ಆನೆ, ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿ ವಿಶ್ವರಥನನ್ನು ನಿರಾಯುಧನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಓಡಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಕೂಡಲೇ ಕುಪಿತನಾದ ರಾಜನು ಶಿವನನ್ನು ಕುರಿತು ತಪಸ್ಸನ್ನಾಚರಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಮಂತ್ರಾಸ್ತ್ರಸಹಿತವಾದ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಬಂದು ವಸಿಷ್ಠರ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧ ಸಾರುತ್ತಾನೆ. ಅದನ್ನರಿತ ವಸಿಷ್ಠರು ತಮ್ಮ ದಂಡವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು ಇದನ್ನು ಜಯಿಸಿ ನೀ ಮುಂದೆ ಬಂದರೆ ಆಗ ನಾನು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ದಂಡವನ್ನು ಆಶ್ರಮದ ಗಡಿಯ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿಟ್ಟು ಬಂದು ತಪಸ್ಸಿಗೆ ಕುಳಿತಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.  

ವಸಿಷ್ಠರ ದಂಡವನ್ನು ದಾಟಿ ಆಶ್ರಮ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ವಿಶ್ವರಥನಿಂದ ಆಗಲೇ ಇಲ್ಲ. ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಅಸ್ತ್ರ, ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದ, ದಂಡದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದವು, ದಂಡವೇ ನುಂಗಿಬಿಟ್ಟಿತು. ಶಿವನಿಂದ ಅನುಗ್ರಹೀತವಾದ ಮಂತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಪಾಶುಪತ, ಶೂಲ, ಶಾಂರ್ಘ್ಯ, ಪರಶು, ದಂಡ, ಮುದ್ಗರ, ಕಪಾಲ, ಮೃಗ, ವಡಬಾ, ಕ್ರೋಧಗಳನ್ನೂ ದಂಡವು ನುಂಗಿತು. ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಅನುಗ್ರಹೀತ ವಾದ ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿದ, ಅದನ್ನೂ ದಂಡ ನುಂಗಿತು. ವಿಶ್ವರಥ ಗಲಿಬಿಲಿಗೊಂಡ. ಒಬ್ಬ ತಪಸ್ವಿಯ ದಂಡ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲಾ ಅಸ್ತ್ರಗಳೂ ನಾಶವಾಯ್ತು ಎಂದರೆ ಇನ್ನು ಆ ತಪಸ್ವಿಯ ಶಕ್ತಿ ಎಷ್ಟಿರಬಹುದು? ಏನೇ ಆಗಲಿ, ಕ್ಷಾತ್ರ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಇವನನ್ನು ಜಯಿಸಲಾರೆ, ಬ್ರಹ್ಮತೇಜಸ್ಸಿನ ತಪಃ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಇವನನ್ನು ಗೆದ್ದು ಇವನಿಂದಲೇ ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಯೆನ್ನಿಸಿ ಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿ ರಾಜೋಚಿತ ಉಡಿಗೆ-ತೊಡಿಗೆಗಳನ್ನು ಕಳಚಿ ನಾರುಮುಡಿಯನ್ನು ತೊಟ್ಟು ಹೇಮಾಚಲದತ್ತ ತಪಸ್ಸಿಗಾಗಿ ತೆರಳಿದ. ವಸಿಷ್ಠರ ಶಕ್ತಿ ಅರ್ಥವಾಯ್ತೆ? ಇಂತಹಾ ಇನ್ನೂ ಸಾವಿರಾರು ಉದಾಹರಣೆಗಳು ವಸಿಷ್ಠರ ಬಗ್ಗೆ ಇದೆ. ಆದರೆ ಇಷ್ಟು ಸಾಕೆಂದು ಬರೆದಿದ್ದೇನೆ.

- ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿ ಕೆ. ಎಸ್. ನಿತ್ಯಾನಂದ ಸ್ವಾಮೀಜಿ
ವೇದ ವಿಜ್ಞಾನ ಮಂದಿರ,
ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು