Sunday, 28 January 2018

ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನಿಗಿರುವ ಸಂಬಂಧ ಇದರ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು

[ಋತ್ವಿಕ್ ವಾಣಿ: ನವೆಂಬರ್ ೧೯೯೮]

ಪ್ರಶ್ನೆ:- ಶಾಸ್ತ್ರಕಾರರು ಅಂಗವಿಕಲರು ಪೂಜೆಗೆ ಅನರ್ಹ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಸರಿಯೇ ಅಥವಾ ಯಾವ ಅಂಗವಿಕಲತೆ ಇರಬಾರದು? ಎಂಬುದು ಕೆ. ಆರ್. ಗುರುರಾಜ್, ಅರ್ಚಕರು, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು, ಇವರ ಪ್ರಶ್ನೆ.

ಉತ್ತರ:- ದೇವರ ಪೂಜೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಅರ್ಹತೆಯು ಶ್ರದ್ಧಾ ಭಕ್ತಿಯೇ ವಿನಃ ಅಂಗಗಳಲ್ಲ. ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಅಂಗವಿಕಲನಾಗಿರದ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ದೇವರ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. ಮಾನಸಿಕ ಅಂಗವಿಕಲತೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ, ಇದು ವೈಯಕ್ತಿಕ. ಇನ್ನು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಆಗಮ ರೀತ್ಯಾ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡಬೇಕಾದ ಕೆಲ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜಾದಿಗಳು, ನಿತ್ಯ ಬಲಿ, ನಿತ್ಯೋತ್ಸವಗಳು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದ ರೂಢಿಯಿದ್ದಲ್ಲಿ. ಅಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕೆಲ ಅಂಗವಿಕಲತೆಗಳು ಪೂಜೆಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಬಹುದು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಾವಿನ್ಯಾಸ, ಪೂಜಾವಿಧಾನ, ಸಶಕ್ತತೆ, ತೀಕ್ಷ್ಣಮತಿತ್ವ, ವಿವೇಚನೆ ಮತ್ತು ಶಬ್ದಗ್ರಾಹೀತ್ವ ಬೇಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅಂಗವಿಕಲತೆಯಾಗಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಅಶಕ್ತವಾಗಿದ್ದರೆ ಪೂಜೆಗೆ ಅನರ್ಹನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮುದ್ರಾವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡುವಾಗ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಹತ್ತೇ ಬೆರಳುಗಳು ಇರಬೇಕು. ಹತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದರೂ ಅನರ್ಹ ಮತ್ತು ಅವು ಸಶಕ್ತವಾಗಿರಬೇಕು. ಶಬ್ದಗ್ರಾಹೀತ್ವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯ ಬಲಿ, ಉತ್ಸವಾದಿ ನಡೆಸುವಾಗ ಬಲಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವಚನವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ಇರಬೇಕು. ವಿವೇಚನೆ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಕಾಲಾಕಾಲ ವಿವೇಚನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಸೂಕ್ತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ವಿವೇಕತೆ ಇರಬೇಕು. ಅವಿವೇಕತೆಯೂ, ಮೂಕತನವೂ ಅಂಗವಿಕಲತೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ತೀಕ್ಷ್ಣಮತಿತ್ವ ಇಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ದೇವಾಲಯದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾರ. ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳೂ ತಾಂತ್ರಿಕನ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ಉತ್ಸವಾದಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೂಡುವುದರಿಂದ ತಾಂತ್ರಿಕನು ತೀಕ್ಷ್ಣಮತಿಯೂ, ಪ್ರತ್ಯುತ್ಪನ್ನ ಮತಿಯೂ ಆಗಿರಬೇಕು. ಹಾಗಿರದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅನರ್ಹನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ, ಇಷ್ಟಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೂ ಒಂದು ರಹಸ್ಯವು ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವಾಗ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಮೇಲೆ ಸೂಚಿಸಿದ ಕೆಲವು ಜನ್ಮತಃ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಅದು ಪೂಜೆಗೆ ಅನರ್ಹತೆಯನ್ನು ತುಂಬಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆ:- ಕೈ, ಕಾಲು, ಕಿವಿ, ಕಣ್ಣು, ಮೂಗುಗಳು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಂದವುಗಳಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಆ ವಿಕಲತೆಗಳು ಇದ್ದೂ ಕೂಡ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಡೆಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು, ಆಗ ವಿಕಲತೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ವಿಶೇಷತೆಯೂ ಅಲ್ಲ.

ಉದಾಹರಣೆ:- ಹಲವು ತಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರ ಜನಕರಾದ ಅಷ್ಟಾವಕ್ರ, ಏಕಶೃಂಗಿ, ಮಾರೀಚ, ಅಪಸವ್ಯಾಂಗಿರಸ, ಸವ್ಯಾಂಗಿರಸ, ಮಿಥನಕಾಣ್ವ, ಏಕಾಕ್ಷ, ದಕ್ಷ, ಶುಕ್ರ ಇವರೆಲ್ಲಾ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಿಗುತ್ತಾರೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಅಂಗವಿಕಲತೆಗಳು ಇದ್ದರೂ ಸಹ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದರು. ಆದುದರಿಂದ ಯಾರಿಗೆ ಮಾನಸಿಕ ಅಂಗವಿಕಲತೆ ಇದೆಯೋ? ಯಾರಿಗೆ ಕಾಮ, ಕ್ರೋಧ, ಲೋಭ, ಮೋಹ, ಮದ, ಮತ್ಸರಗಳೆಂಬ ಷಡ್ಗುಣಗಳಿಂದ ಬಾಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಹುಚ್ಚರಾಗಿರುವರೋ ಅವರು ಮಾತ್ರ ಪೂಜೆಗೆ ಅನರ್ಹರು ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಶ್ನೆ:- ಗೋಪುರ, ಕಳಶ, ಧ್ವಜಸ್ತಂಭ ಇವುಗಳಿಗೂ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೂ ಏನು ಸಂಬಂಧ? ಎಂಬುದು ಎ. ಆರ್. ವೆಂಕಟೇಶ್ ಪ್ರಸಾದ್, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, ಬೆಂಗಳೂರು ಇವರ ಪ್ರಶ್ನೆ.

ಉತ್ತರ:- ಕೆಲ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗೆ ಗೋಪುರವಿರುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾದ್ವಾರದ ಮೇಲೆ ರಾಜಗೋಪುರ, ಕೀರ್ತಿಗೋಪುರ, ವಿಜಯಗೋಪುರ, ಗರ್ಭಗೃಹದ ಮೇಲೆ ಧರ್ಮಗೋಪುರ ಹೀಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿ ಗೋಪುರ ರಚನಾ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ತಂತ್ರ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರೂ, ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರೂ ರೂಪಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಆಯಾಯ ಗೋಪುರಗಳು ಅಥವಾ ಕಳಶಗಳು ಆ ವಿಚಾರದ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿರುತ್ತದಲ್ಲದೆ ಆಯಾ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ರಾಜಗೋಪುರ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಾಗ ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖ ದೀರ್ಘ ಚತುರಸ್ರಾಕಾರದ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಚತುಷ್ಷಷ್ಟಿ ಕೋನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಅಸಮ ಹಂತಗಳಾಗಿ ಅಸಮ ಕಳಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಕಾಶದಿಂದ ಹೊಡೆಯತಕ್ಕ ಸಿಡಿಲಿನ ಆಘಾತವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಮತ್ತು ನೇರವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಗೋಪುರ ಕಟ್ಟಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೆ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಎತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟ, ಗುಡ್ಡಗಳಲ್ಲಿ, ಸುತ್ತ-ಮುತ್ತಲ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಡಿಲಿನ ಬಾಧೆ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಈ ರೀತಿಯ ರಾಜಗೋಪುರವನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಗೋಪುರ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ರಾಜಗೋಪುರ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು. ಹಾಗೆಯೇ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ರಾಜಗೋಪುರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಧ್ವಜ ಸ್ತಂಭವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇರತಕ್ಕ ಅರ್ಚಕ ಭಕ್ತಾದಿಗಳಿಗೆ ರಾಜಗೋಪುರದಿಂದ ಆಕರ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಪರಿಣಾಮಗಳು ಧ್ವಜಸ್ತಂಭ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಹೊದಿಸಿದ ಲೋಹದ ಹಾಳೆಗಳಿಂದ ಆಕರ್ಷಿಸಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಆಗದಂತೆ ಧ್ವಜಸ್ತಂಭವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಗೋಪುರ ಸ್ಥಾಪನೆಯು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ವಿಚಾರದ ರಕ್ಷಣೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಚಾರದ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ವಾಸ್ತು ವಿನ್ಯಾಸಗಾರರು ಕಲಾಪ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿಯೂ ಅಂದವಾಗಿಯೂ ಕಾಣುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. ಹಾಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಅಲಂಕಾರಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಲೆಂದು ಗೋಪುರ ರಚನೆಯ ಪದ್ಧತಿಯು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ:- ಪೂಜೆಯಲ್ಲಿ ಶಂಖದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯೇನು? ಪೂಜೆಗೆ ಏಕೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ? ಎಂಬುದು ಹೆಚ್. ಜಿ. ನಾಗೇಶ್, ಬೇಲೂರು, ಸಂಪಾದಕರು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, ಇವರ ಪ್ರಶ್ನೆ.

ಉತ್ತರ:- ಶಂಖವು ನಮ್ಮ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.  ಪ್ರಕೃತಿದತ್ತವಾಗಿ ಸಿಗುವ ಸಮುದ್ರದ ಒಂದು ಜೀವಿಯ ರಕ್ಷಾಕವಚವೇ ಈ ಶಂಖ. ಈ ಶಂಖದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶೇಷತೆಯಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೂಲ ಶಕ್ತಿಯಾದ ನಾದ ಅಥವಾ ಓಂಕಾರ ಈ ಶಂಖದಿಂದ ಅನಾಯಾಸವಾಗಿ ಹೊರಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಓಂಕಾರವೇ ಸರ್ವಸ್ವ ಎಂದು ತಿಳಿದ ದಾರ್ಶನಿಕರು ಈ ಚೈತನ್ಯದ ಮೂಲವಾದ ಈ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯನ್ನು ವಿಶೇಷವಾದ ಸ್ಥಾನ ಮಾನ ಕೊಟ್ಟು ಪೂಜಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಚಾಲ್ತಿ ತಂದರು. ಅಭಿಷೇಕಕ್ಕೆ ಶಂಖ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಶೃಂಗ, ಧಾರಾಪಾತ್ರೆ, ಕೊಂಬಿನ ಗಿಂಡಿ, ಗೋಮುಖ ಪಾತ್ರೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಅಭಿಷೇಕ ಸೌಲಭ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬಳಸುವುದು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಶಂಖ ಉತ್ತಮ. ಏಕೆಂದರೆ ಸಮುದ್ರಜೀವಿಯ ಮೂಲದ ಈ ಚಿಪ್ಪು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂನಿಂದ ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಅಭಿಷೇಕದ ನೀರನ್ನು ಶುದ್ಧಿಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ತೀರ್ಥವನ್ನು ಉತ್ತಮ ಔಷಧಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಲ್ಲದು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಶಂಖವು ಅಭಿಷೇಕಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.

ಪ್ರಶ್ನೆ:- ಸ್ತ್ರೀ ದೇವತೆಯ ಪೂಜೆಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಅಥವಾ ವಿದುರನು ಅನರ್ಹ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದು ನಿಜವೇ? ಎಂದು ಎನ್. ಡಿ. ಗುಂಡಪ್ಪನವರು, ಅರ್ಚಕರು, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಇವರ ಪ್ರಶ್ನೆ.

ಉತ್ತರ:- ಮಾತೃ ಸ್ವರೂಪಿಯಾದ ಸ್ತ್ರೀ ದೇವತಾ ಪೂಜೆಗೆ ಅನರ್ಹತೆ ಎಂಬುದೇ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆದು ಸೇರಿಕೊಂಡ ಕ್ಷಿಪ್ರಫಲದಾಯಕಗಳು, ಅನಂತಸುಖದಾಯಕಗಳು, ಅತುಲೈಶ್ವರ್ಯದಾಯಕಗಳು, ಅತಿಮಾನುಷ ಶಕ್ತಿಪ್ರಧಾಯಕಗಳೆಂದು ಭಾವಿಸಲ್ಪಡುವ ಕೆಲವು ಸ್ತ್ರೀ ದೇವತಾಕವಾದ ಪೂಜಾವಿಧಾನಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಂದವು. ಆಗ ಅಲ್ಲಿ ಈ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ, ವಿದುರ ಎಂಬ ಪ್ರಭೇದ ಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಪೂಜಾ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಇರತಕ್ಕಂತಹಾ ಅಂಗ ಪೂಜೆ, ಆವರಣ ಪೂಜೆ, ಇವೆಲ್ಲಾ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಕಾರ ಉಂಟು ಮಾಡಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ, ಆ ವಿಕಾರಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಒಳಗಾಗಬಹುದೆಂದು ತಾರ್ಕಿಕರು ಚಿಂತಿಸಿದರು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಮನೋವಿಕಾರಗಳಿಗೆ ಎಡೆಯಾಗುವ ಅಂತಹಾ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪೂಜೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ತಾಯಿಯೆಂಬ ಗೌರವ ಭಾವದಿಂದ ಪೂಜಿಸುವುದಿದ್ದರೆ, ಯಾರಿಗೂ ಯಾವ ಪೂಜೆಗೂ ನಿಷೇಧವಿಲ್ಲ.

ಪ್ರಶ್ನೆ:- ದೇಹೋ ದೇವಾಲಯ ಪ್ರೋಕ್ತಾ, ದೇಹಕ್ಕೂ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿ ತಾರ್ಕಿಕರು ಹೇಳುವರಲ್ಲಾ, ಅದರ ಸತ್ಯತೆ ಎಷ್ಟು? ಉದಾಹರಣೆಗೆ:-



ಉತ್ತರ:- ಮನುಷ್ಯ ದೇಹವು ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಒಳಾಂಗ ರಚನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಅದರಂತೆ ದೇವಾಲಯ ರಚನೆಯನ್ನು ಕೂಡಾ ಮಾನವ ದೇಹ ರಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಬಹುದು. ತಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರ ರೀತ್ಯಾ –
  • ಗರ್ಭಗೃಹವು ಶಿರೋ ಭಾಗವಾದರೆ,
  • ಸುಖನಾಸಿಯು ಹೃದಯ ಭಾಗವು,
  • ಪ್ರಸಾದ ಮಂಟಪವು ಉದರ ಭಾಗವು,
  • ಪ್ರಾಕಾರವು ಊರು ಭಾಗವು,
  • ಧ್ವಜಸ್ತಂಭ ಅಥವಾ ಪಾದಪೀಠವು ಪಾದ ಭಾಗವೂ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.

ಅದರಂತೆ ಶಿರೋ ಭಾಗವಾದ ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನವು ಮತ್ತು ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಸಮೀಪ ಪ್ರಾಪ್ತನಾದ ಭಕ್ತನಿಗೆ ದೇವರಲ್ಲಿರುವ ಜ್ಞಾನವು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯ. ತೀರ್ಥ, ಪ್ರಸಾದಾಕಾಂಕ್ಷಿಗಳಾದ ಭಕ್ತರಿಗೆ ಭೋಗ ಭಾಗ್ಯಗಳು ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಪಾದಾಕಾಂತನಾದ ಭಕ್ತನನ್ನು ಭಗವಂತನು ಎತ್ತಿ ಕೈಹಿಡಿದು ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ ಎಂದರ್ಥ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಾಳಹಸ್ತಿ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ.

ಪ್ರಶ್ನೆ:- ಲೋಹ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾರ್ಹವಲ್ಲವೆ? ಎಂದು ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಹಾಗೂ ಸಿಲಿಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಸಿ.ಕೆ. ಆನಂದ ತೀರ್ಥಾಚಾರ್, ದಾವಣಗೆರೆ ಇವರ ಪ್ರಶ್ನೆ.

ಉತ್ತರ:- ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾರ್ಹ ಪ್ರತಿಮೆಯೆಂದರೆ ಶಿಲಾ ಪ್ರತಿಮೆಯೇ. ಅಲ್ಲದೆ ಕಾಷ್ಠ ಪ್ರತಿಮೆ, ಲೋಹ ಪ್ರತಿಮೆ, ಮೃತ್ತಿಕಾ ಪ್ರತಿಮೆ ಅಥವಾ ರಸಾಯನ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಕೂಡಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಆಯಾ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಗೂ ಲೋಹ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಸೂಕ್ತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕಾದ ಸ್ಥಳ, ಅನಿವಾರ್ಯತೆ, ವಾಸ್ತು, ನಿರ್ಮಾಣಕಾರನ ಅರ್ಹತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹೊಂದಿ ಶಿಲಾಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನುಳಿದು ಬೇರೆ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಿರುವುದು ಕೆಲವು ಕಡೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿನದ್ದೇ ಆದ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಕಾರಣವಿದ್ದಿರುತ್ತದೆ ವಿನಃ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಶಿಲಾಪ್ರತಿಮೆಯೇ ಅತ್ಯಂತ್ರ ಶ್ರೇಷ್ಠ. ಅದಕ್ಕೆ ಆಗಮಶಾಸ್ತ್ರ ರೀತ್ಯ ಕೂಡಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನಾಧಿಕಾರವಿರುತ್ತದೆ. ಲೋಹ ವಿಗ್ರಹವು ಚರ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಅಲ್ಲದೇ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶೇಷ ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅತೀ ಜಡ ವಸ್ತುವಾದ ಶಿಲೆಯು ತಾಂತ್ರಿಕನೊಬ್ಬನಿಂದ ಚೇತನವನ್ನು ಪಡೆದು ಭಕ್ತಾದಿಗಳ ಕೋರಿಕೆ ಈಡೇರಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಹೊಂದುತ್ತದೆ ಎಂದಾದಾಗ, ಮಾನವನು ಈ ದೃಷ್ಟಾಂತವನ್ನೇ ಒರೆಗಲ್ಲಾಗಿ ಇಟ್ಟು, ತಾನು ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಮಾರ್‍ಗದಲ್ಲಿ ದೇವತ್ವಕ್ಕೆ ಏರಬಹುದು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಇನ್ನೂ ಒಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರಣವೂ ಶಿಲಾ ವಿಗ್ರಹವು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹುಡುಕಿ ವಾಸ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರಿಗಳಿಂದ ಸ್ಥಳ ಸಂಸ್ಕಾರ ಮಾಡುವ ಮುಖೇನ ಹಿಂದೆಹೇ ತಿಳಿಸಿದಂತೆ ಗರ್ಭಗೃಹದಿಂದ ಧ್ವಜಸ್ತಂಭದವರೆಗಿನ ಮಣ್ಣನ್ನು ಅಗೆದು ಶುದ್ಧ ಪಡಿಸಿ, ಧ್ವಜಸ್ತಂಭದಲ್ಲಿ ಆಕರ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ಕಣಗಳು ಭೂಗತವಾಗುವ (Earthing) ಅಥವಾ ಭೂಸ್ಥಾಪನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಾಗಿ ಧ್ವಜಸ್ತಂಭದಿಂದ ಸಂಪರ್ಕ ಪಡೆದು ಗರ್ಭಗೃಹದ ೧೬ ಅಡಿ ಆಳದಲ್ಲಿ ಲೋಹ ನಿಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುವ ಪದ್ಧತಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ ಪೀಠಾವರಣ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಪಾತಾಳಬಂಧವೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅದನ್ನೇ ಕೂರ್ಮ, ಅನಂತ, ದಿಗ್ಗಜ ಎಂಬ ಮೂರು ಸ್ತರವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅದರ ಮೇಲೆ ಮೂಲ ಪೀಠವನ್ನು ಇಟ್ಟು ದೇವತಾ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಪದ್ಧತಿ. ಆಗ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಡುವ ವಿಗ್ರಹವು ಲೋಹದ್ದಾದರೆ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಹರಿಯಬೇಕಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಣಗಳು ವಿಗ್ರಹದ ಕಡೆಗೆ ಹರಿದು, ಅರ್ಚಕನಿಗೆ ಆಘಾತ ಉಂಟುಮಾಡುವುದು ಎಂಬುದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ.

ಪ್ರಶ್ನೆ:- ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮರೆತು ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಹೋಗುವ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದಲ್ಲೇ ಮಿಥುನ ಶಿಲ್ಪ ಹಾಗೂ ರಾಕ್ಷಸ ಶಿಲ್ಪದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಏನು? ಎಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವಿದ್ವಾನ್ ಎನ್.ಜಿ. ರಾವ್ ಇವರ ಪ್ರಶ್ನೆ.

ಉತ್ತರ:-
  1. ದೇವಾಲಯ ರಚನಾ ವಿಧಾನ ನಿಯಮದಂತೆ ಪ್ರಸ್ತುತವಾದಂತಹ ಶಿಲ್ಪಗಳು,
  2. ಇನ್ನೊಂದು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಶಿಲ್ಪಗಳು,
  3. ಇನ್ನೊಂದು ಬೋಧಕ ಶಿಲ್ಪಗಳು

ಎಂಬ ಮೂರು ವಿಧದ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಬೋಧಕ ಶಿಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ, ಆ ದೇವಾಲಯ ಕಟ್ಟಿದ ರಾಜನ ಅಥವಾ ಆ ಪುಣ್ಯಾತ್ಮನ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯ ವಿಚಾರ ಇರಬಹುದು, ಯುದ್ಧ-ಹೋರಾಟಗಳ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳು ಇರಬಹುದು, ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ, ಭಾಗವತಾದಿ ಕಥಾವಳಿಗಳ ಚಿತ್ರವಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ರಾಕ್ಷಸ, ಮಿಥುನ ಶಿಲ್ಪಗಳಿರಬಹುದು. ಅವು ಕೇವಲ ಬೋಧನಾ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವವೇ ವಿನಃ ಬೇರೆ ಯಾವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲ. ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಬರುವ ಭಕ್ತನು ಹೊರ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿಯೇ ಕಾಣಬರುವ ಈ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ತನ್ನಲ್ಲಿರುವ ರಾಕ್ಷಸೀ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಭೋಗಲಾಲಸೆಯ, ಆಸೆ, ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತದ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಅಲ್ಲಿ ಮಹಾಪುರುಷರ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡು ದೇವಾಲಯಗಳ ಪ್ರಾಕಾರ ಸುಖನಾಸಿ ಅಥವಾ ದೇವತಾ ಹೃದಯ ಸಮೀಪ ಆತ್ಮೀಯನಾದಲ್ಲಿ ನಿನಗೆ ದೇವತಾ ದರ್ಶನವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಾರುವುದೇ ಈ ಶಿಲ್ಪಗಳ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ದೃಷ್ಟಿ ಬೊಂಬೆಗಳು ಎನ್ನುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಲೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಶಿಲ್ಪಗಳ ವಸ್ತುಗಳನ್ನರಿತು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಿ ಎನ್ನುತ್ತಾ ಈ ಶಿಲ್ಪ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ವಿವರಿಸಿದರು.

ಪ್ರಶ್ನೆ:- ದೇವರು ವರ ಕೊಟ್ಟರೂ ಪೂಜಾರಿ ಕೊಡ! ಎಂಬ ಅಪಖ್ಯಾತಿ ಏಕೆ ಬಂತು? ಗಾದೆಯು ವೇದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವೆಂಬ ನಾಣ್ನುಡಿ ಇರುವಾಗ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅರ್ಚಕ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ತಪ್ಪಿರಬಹುದೇ? ಎಂದು ಅರ್ಚಕರಾದ ಅಶೋಕ ಗಣಪತಿ ಶರ್ಮ, ಚಿಂತಾಮಣಿ ಸರಸ್ವತಿ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಇವರ ಪ್ರಶ್ನೆ.

ಉತ್ತರ:- ದೇವಾಲಯ ಎಂದರೆ ಏನು? ಎಂಬುದರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ದೇವಾಲಯ ಎಂದಾಗ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ದೇವತಾತ್ಮಕವಾದಾಗ ಬಿಂಬರೂಪವಾಗಿಯಾಗಲಿ, ಮೂರ್ತಿರೂಪವಾಗಿಯಾಗಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಆ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನಾ ವಿಧಿಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಾಗ ದೇವಾಲಯ ಎಂಬುದರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಚಿತ್ರಣ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ದೇವತಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆ ಮಾಡಬೇಕಾದಾಗ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಗಮ ಶಾಸ್ತ್ರ ರೀತ್ಯಾ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಾಸ್ತು ರಚನೆಯಂತೆ ಗರ್ಭಗೃಹ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹಿಂದೆ ತಿಳಿಸಿದಂತೆ ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ೩ ಸ್ತರದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿ, ಪಾಣಿಪೀಠವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ನವರತ್ನಾದಿಗಳ ಸ್ಥಾಪನಾಪೂರ್ವಕ ಪೀಠಾವರಣ ದೇವತಾ ಶಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿರತಕ್ಕ ಪಂಚತ್ರಯ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿ ಪಾಣಿಪೀಠವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಉದ್ದೇಶಿತ ಮೂರ್ತಿಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನಾ ವಿಧಾನದಂತೆ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಅಧಿವಾಸಾದಿಗಳಿಂದ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ ದೇವತಾ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪೀಠದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಅಷ್ಟಬಂಧ ಪೂರ್ವಕ ಉದ್ದೇಶಿತ ದೇವತೆಯನ್ನು ಪೀಠಾವರಣ ದೇವತಾ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಕೊಡುವುದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಪೀಠಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪಂಚತ್ರಯಗಳು = ೧೫, ಅಷ್ಟತ್ರಯಗಳು = ೨೪, ಯೋಗಿನಿಗಳು = ೬೪, ತತ್ವಗಳು = ೧೮, ಗುಣಗಳು = ೬, ಪ್ರಕೃತಿ = ೧. ಈ ರೀತಿಯ ದೇವತಾ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುವ ಮುಖೇನ ಧನಾತ್ಮಕ (positive) ಎಂದು ಹೇಳುವ ಧನಾಂಶ ಶಕ್ತಿಯೊಂದು ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಸಂಗ್ರಾಹಕ (capacitor) ಎಂದು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ದೇವತಾ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಡುವ ಷೋಡಶ ಅಮೃತ ಕಲೆಗಳು, ದ್ವಾದಶ ಸೌರಕಲೆಗಳು, ದಶ ಅಗ್ನಿಕಲೆಗಳು, ಜೀವ ಮತ್ತು ಆತ್ಮ ಎಂಬ ಎರಡು ಕಲೆಗಳು ಸೇರಿ ಚತ್ವಾರೀಂ ಕಲಾ ಪೂರೈಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಋಣಾಂಶ (negative) ಶಕ್ತಿಯೊಂದು ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಇವೆರಡರ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸುವುದೇ ಅಷ್ಟಬಂಧವೆಂಬ ೮ ಮಂತ್ರಗಳು. ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಮೆ ಮತ್ತು ಪೀಠಕ್ಕೆ ಬಿಗಿಗಾಗಿ ತುಂಬುವ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಅಂಟು ವಸ್ತುವು ಅಷ್ಟಬಂಧವಲ್ಲ, ಆ ೮ ಮಂತ್ರಗಳೇ ಅಷ್ಟಬಂಧಗಳು. ಅವುಗಳ ಮುಖೇನ ದೇವತಾ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೇವತಾತ್ಮಕವಾದ ಧನ ಋಣಾಂಶ ಶಕ್ತಿಗಳು ಒಂದಿ ರೀತಿಯ ಅವೇದ್ಯವಾದ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಬಂದ ಭಕ್ತನೊಬ್ಬನು ಸಶಕ್ತನಾಗಿದ್ದು, ಸತ್ಪುರುಷನಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಆತನು ದೇವರಿಗೆ ನಮಿಸಿದಾಗ ಆತನಲ್ಲಿ ಇರತಕ್ಕಂತಹಾ ಸದ್ಭಾವವೆಂಬ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಈ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ತನ್ನಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಸಾವಿರಾರು ಜನ ಭಕ್ತರು ಬಂದಾಗ ಅವರಲ್ಲಿ ಇರತಕ್ಕಂತಹಾ ಸತ್ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಈ ದೇವಾಂಶವು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಕನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ದೇವತಾ ಮೂರ್ತಿ ಸ್ವರೂಪವಾದ ಈ ಒಂದು ಸತ್ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬಲ್ಲ. ಮುಂದೆ ಅದು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಾ ಹೋಗುವುದು ಅರ್ಚಕ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಾದಿಗಳಿಂದಲೇ ವಿನಃ ಸ್ಥಾಪಕನಿಂದಲ್ಲ. ಸ್ಥಾಪಕನು ಮೂಲ ಧನ ಮಾತ್ರ. ಈ ಸದ್ಭಾವದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶಕ್ತಿಯು ಆರ್ತನಾದ ಕಷ್ಟದಲ್ಲಿರತಕ್ಕ ಭಕ್ತನೊಬ್ಬನ ಬೇಡಿಕೆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ತನ್ನಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶಕ್ತಿ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಅಂಶದಿಂದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಭಕ್ತನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಅವನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅದು ಸಹಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ದೇವಾಲಯಗಳ ಕಲ್ಪನೆ ಇರುತ್ತದೆ.

ಆಗ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಾವು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶ ಏನೆಂದರೆ, ದೇವರಿಗೂ ಭಕ್ತರಿಗೂ ಸಂಬಂಧ ಸೇತುವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದ ಅರ್ಚಕನು ಪ್ರಧಾನತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ. ಆ ಅರ್ಚಕನು ತನ್ನದಾದಂತಹಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಅರಿತು, ಬರುವ ಭಕ್ತಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾತ್ವಿಕ ಭಾವನೆಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸದ್ಭಕ್ತಿಯೂ ಹುಟ್ಟುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಬೇಕು. ಅಲ್ಲದೆ ಕೇಳಿಕೆಗಳು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿಯೂ ಅವನ ಅಗತ್ಯತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆಯೂ ಅರ್ಹವಾಗಿರಬೇಕು. ಒಬ್ಬ ಭಕ್ತನ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬನಿಗೆ ಹಿಂಸೆಯಾಗುವಂತಿರಬಾರದು. ಆಗ ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶಕ್ತಿಯು ಆ ಭಕ್ತನ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಹಾಗಾಗಿ ಅರ್ಚಕನು ದೇವತಾ ಶಕ್ತಿಯ ಸತ್ಯ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಭಕ್ತನಿಗೆ ಅವನ ಅರ್ಹತೆಯು ಅವನಿಗೆ ಅರಿವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಅರ್ಚಕನು ಭಾಧ್ಯಸ್ಥನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಅರ್ಚಕನು ಕೇವಲ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯಾಗಿರಬೇಕೇ ವಿನಃ ದೇವರು ಮತ್ತು ಭಕ್ತರ ಮಧ್ಯದ ದಲ್ಲಾಳಿಯಾಗಿರಬಾರದು. ಆಗ ಮಾತ್ರ ಭಕ್ತರ ಅಪೇಕ್ಷೆಯು ನೆರವೇರಲು ಸಾಧ್ಯ. ಪ್ರಸಕ್ತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ಮತ್ತು ದೇವರ ಮಧ್ಯೆ ಅರ್ಚಕನು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕನಾಗದೆ ದಲ್ಲಾಳಿಯ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದನ್ನು ಕಂಡ, ಅದರಿಂದ ನೊಂದ ಯಾರೊಬ್ಬ ಭಕ್ತನ ಸಾತ್ವಿಕ ಉದ್ಘಾರವೇ “ದೇವರು ಕೊಟ್ಟರೂ ಪೂಜಾರಿ ಕೊಡ” ಎಂದಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಆದ್ದರಿಂದ ಅರ್ಚಕರಾಗಿ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಅರ್ಚಕ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸುವುದೇನೆಂದರ್ ನೀವಿದನ್ನು ವೃತ್ತಿಯಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಡಿ, ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವದಿಂದ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ಚಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಶಮದಮಾದಿಗಳನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಷಡ್ವೈರಿಗಳನ್ನು ದೂರೀಕರಿಸುವ ಮುಖೇನ ದೇವ ಭಕ್ತರ ಮಧ್ಯದ ಸೇತುವಾಗಿ. ಹಿಂದಿನ ದಾರ್ಶನಿಕರೆಲ್ಲಾ ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಕೀರ್ತಿಶಾಲಿಯಾದರೇ ವಿನಃ ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಬೇಕಾಗಿ ದೇವರ ಪದ ಬಳಸಿದ ದಾರ್ಶನಿಕರಲ್ಲ. ಆಸೆಯೆಂಬ ಕುದುರೆಯು ಬೆನ್ನೇರಿದ ಯಾವ ಮನುಷ್ಯನೂ ಕೊನೆಯನ್ನು ಕಾಣಲಾರ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅತಿ ಆಸೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಪ್ರಾಪ್ತವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಸಿಕೊಂಡು ಬದುಕುವ ಇರಾದೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದವನು ಮಾತ್ರ ಅರ್ಚಕನಾದರೆ ಈಗ ಬಂದಿರತಕ್ಕ ಅಪವಾದವು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅಳಿಸಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅಪವಾದವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸದೆ ಸತ್ಯವೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಇದು ಪ್ರಸಕ್ತ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಮನುಷನಿಗಿರುವ ಸಂಬಂಧದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತರೂ, ಅರ್ಚಕರೂ ಮತ್ತು ಜಿಜ್ಞಾಸುಗಳು ಈ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸಿದಲ್ಲಿ ಈ ಲೇಖನವು ಸಾರ್ಥಕವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ದೇವಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನಿಗಿರುವ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಸವಿವರವಾಗಿ ವೇ.ಬ್ರ.ಶ್ರೀ ಕೆ.ಎಸ್. ನಿತ್ಯಾನಂದರು, ಪೂರ್ವೋತ್ತರ ಮೀಮಾಂಶಕರು, ವೇದ ವಿಜ್ಞಾನ ಮಂದಿರ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಇವರು ಉತ್ತರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಬೇರಾವುದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲು ತಾವು ಬದ್ಧರೆಂದು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದರು. ಅದನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ಮಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತ ಸ್ವಾಗತವಿರುತ್ತದೆ.

ಇಂತು ಸಜ್ಜನ ವಿಧೇಯ
ಕೆ. ಆರ್. ಗುರುರಾಜ,
ರಾಂಪುರ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು

4 comments:

  1. ಧನ್ಯವಾದಗಳು,ನಿಮ್ಮಿಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಕೆಲಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವ ಜಾಗ ಹೇಗಿರಬೇಕು ಕನಿಷ್ಟ ಎಷ್ಟಿರಬೇಕು ಭೂಪರೀಕ್ಷೇಹೇಗೆ ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಇದು ಬೆರೆಯೇ ಅನ್ವಯಿಸುವುದೇ ಅವು ಯಾವುವವೂ ದೇವಾಲಯ ಯಾವ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸ ಬೇಕು ಯಾವ ಆಯಾದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಬೇಕು ಒ಼಼ಂದು ದೇವಾಲಯದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ದಿ಼ಂದ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪನೆಯ ವಿವಿಧ ಹ಼ಂತಗಳನ್ನು ಸವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿ

    ReplyDelete
    Replies
    1. ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಇಡೀ ಆಗಮ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರವೇ ಉತ್ತರ. ಆಗಮ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಇದನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
      ಅಂತಹಾ ಅಪ್ರಕಟಿತ ಮೂಲ ವಿಷಯಗಳನ್ನು "ಭಾಗವತ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ತಂತ್ರಸಮುಚ್ಚಯ" ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಿದ್ದೇವೆ. ಕೊಂಡು ಓದಿರಿ.

      Delete
  2. Nimma pusthakagalannu anche mulaka thalapisuva vyavasthe madidare, thumba anukula

    ReplyDelete
    Replies
    1. ಕ್ಷಮಿಸಿ, ಅಂಚೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇಲ್ಲ. ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯ ಇರುವ ಆಯಾ ಊರಿನ ಪರಿಚಯಸ್ಥರಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ನೋಡಿ.

      Delete