Wednesday, 9 January 2019

ಪ್ರಜಾತನ್ತುವಿತಾನವಿಜ್ಞಾನೋಪನಿಷತ್: ‘ಪಾಕಃ ಪೃಚ್ಛಾಮಿ ಮನಸಾಽವಿಜಾನನ್…’ (೩೦)

೩೦. ‘ಪಾಕಃ ಪೃಚ್ಛಾಮಿ ಮನಸಾಽವಿಜಾನನ್…’ (ಋಗ್ವೇದ ೧-೧೬೪-೫)



ಪಾಕಃ ಪೃಚ್ಛಾಮಿ ಮನಸಾಽವಿಜಾನನ್ ದೇವಾನಾಮೇನಾ ನಿಹಿತಾ ಪದಾನಿ |
ವತ್ಸೇ ಬಷ್ಕಾಯೇಽಧಿ ಸಪ್ತತನ್ತೂನ್ ವಿತತ್ನಿರೇ ಕವಯ ಓತವಾ ಉ ||
ಋಗ್ವೇದ ೧-೧೬೪-೫

ಯಾವ ವಸ್ತುತತ್ತ್ವಗಳ ಮೂಲಕಾರಣವು ವಿಶ್ವಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭುಕ್ತವಾಗುವುದರಿಂದ ಚಿನ್ತ್ಯವೋ, ಅವುಗಳ ಸಮ್ಬನ್ಧದಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಾರ್ಥವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಮ್ಬನ್ಧವಿರುವ ಜಲ್ಪ ಮತ್ತು ಅಸೂಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಮ್ಬನ್ಧವಿರುವ ವಿತಣ್ಡಗಳನ್ನೂ ಸಮಾದರ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಯಾವುದರ ಕಾರಣವು ಅಚಿನ್ತ್ಯವೋ, ಅದರೊಂದಿಗಿನ ವಸ್ತುತತ್ತ್ವಗಳ ಸಮ್ಬನ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಿಜ್ಞಾಸಾತ್ಮಕ ವಾದಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಶ್ರೇಯಸ್ಕರವು. ಇಂತಹಾ ಜಿಜ್ಞಾಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ವೇದಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ‘ಪಾಕಃ ಪ್ರಶ್ನ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಪೂರ್ವಮನ್ತ್ರ-ವ್ಯಾಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದೇನೆಂದರೆ, ‘ಪ್ರಥಮಂ ಜಾಯಮಾನಂ’ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯು ಅಚಿನ್ತ್ಯವೆಂದು. ವಿಶ್ವಮರ್ಯ್ಯಾದೆಯಲ್ಲಿ ಭುಕ್ತ ಕಾರ್ಯ್ಯಾತ್ಮಕ ಸಾಪಿಣ್ಡ್ಯಭಾವದ ಸಮ್ಬನ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಮೀಮಾಂಸೆಯನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ‘ಪಾಕೇನ ಮನಸಾ’ ದಿಂದ ಮಾತ್ರವೇ ಹೊರತು ಕುತರ್ಕಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯು ಎಂದಿಗೂ ಇಂತಹಾ ತತ್ತ್ವಗಳಿಗೆ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಇದರಿಂದಲೇ ಸಿದ್ಧವಾಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಪ್ರಶ್ನಮರ್ಯ್ಯಾದೆಯನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಯದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಋಷಿಯು ‘ಸಪ್ತತನ್ತುವಿತಾನ’ದ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಇರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ದೇವತೆಗಳ ನಿಗೂಢ (ಪರೋಕ್ಷ) ಪದಗಳ (ಪದವಿಗಳ) ಸಮ್ಬನ್ಧದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಗರ್ಭಿತ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉಂಟಾಗಿದೆ; ಇದು ವೇದಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಶೈಲಿಯಾಗಿದೆ. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥಾದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ಪ್ರಜಾತನ್ತು-ವಿತಾನಕರ್ತ್ತಾ ಮಹಾನಾತ್ಮವೇ ದೇವತೆಗಳ ನಿಗೂಢ ಪದವು (ಪದವಿಯು). ಒಂದು ಪದವಲ್ಲ, ಆದರೆ ೭ ಪದ(ವಿ)ಗಳಿವೆ. ಆಗ್ನೇಯ-ಸೌಮ್ಯ, ಭೇದದಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವೆರಡರ ಸಮಷ್ಟಿಯೇ ‘ಅಗ್ನಿಷೋಮೀಯದೇವತಾ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಮಹಾನಾತ್ಮದ ಆರಮ್ಭಕವು ಶುಕ್ರ ಶೋಣಿತವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಶುಕ್ರವು ಸೌಮ್ಯವಾಗಿದ್ದರೆ, ಶೋಣಿತವು ಆಗ್ನೇಯವಾಗಿದೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಉಭಯಮೂರ್ತ್ತಿಯಾದ ಮಹಾನಾತ್ಮವು ಶುಕ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಇದು ಸೋಮ ಪ್ರಾಧ್ಯಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅಗ್ನಿಗರ್ಭಿತ ಸೋಮವೇ ಮಹಾನಾತ್ಮದ ಪ್ರಧಾನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ಆಗಿದೆ. ಈ ಸೋಮವು ಸೌಮ್ಯ ಚಾನ್ದ್ರಪ್ರಾಣದಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ‘ಪಿತೃಸಹಃ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ, ಹಾಗೂ ಇದರಲ್ಲಿ ೨೮ ಕಲೆಗಳಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅಷ್ಟಾವಿಂಶತಿಕಲಾ ಅಗ್ನಿಗರ್ಭಿತ ಸೋಮಮೂರ್ತ್ತಿಯಾದ ಮಹಾನಾತ್ಮದ ೨೮ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಜಿ-ಪುತ್ರ-ಪೌತ್ರಾದಿರೂಪೀ ೭ ತನ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ವಿತಾನವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಕೃತ ಮನ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಇದೇ ಸಪ್ತತನ್ತು ವಿತಾನದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

‘ಬಷ್ಕಯ’ ಶಬ್ದದ ಲೌಕಿಕ ಅರ್ಥವೆಂದರೆ ‘ತರುಣ’. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ತರುಣ, ಯುವಾ, ಅಪತ್ಯ, ಇತ್ಯಾದಿ ಶಬ್ದಗಳು ಪ್ರಯುಕ್ತವಾಗಿರುವವೋ, ಅದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ವೈಧಿಕ ಭಾಷೆಯಾದ ಬ್ರಾಹ್ಮಿಯಲ್ಲಿ ‘ಬಷ್ಕಯ, ಬಷ್ಕಯಣ, ಬಷ್ಕಯಣೀ’ ಇತ್ಯಾದಿ ಶಬ್ದಗಳು ಪ್ರಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ. ಪ್ರಜಾತನ್ತುವನ್ನು ವಿತತಗೊಳಿಸುವ ಶಕ್ತಿಗೆ (ಪ್ರಜನನಶಕ್ತಿಗೆ) ಬಷ್ಕಯದೊಂದಿಗೇ ಸಮ್ಬನ್ಧವಿರುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿಯೇ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಯೋಗ್ಯತೆಯು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹಾ ಬಷ್ಕಯನು (ತರುಣನು) ವತ್ಸನಲ್ಲಿ (ಪುತ್ರನಲ್ಲಿ) ತನ್ನನ್ತಾನೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾದದ್ದನ್ನು (ಪಿತೃತನ್ತುಗಳನ್ನು) ಪುನಃ ಸನ್ತತಗೊಳಿಸಲು ಕವಿಗಳು (ಬೀಜೀಪುರುಷರು) ವಿತತಗೊಳಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ’. ಇವರ ವಿತಾನಗಳಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳ ಪದವು ನಿಹಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಪಿತನು ತನ್ನ ಪುತ್ರನಲ್ಲಿ ‘ಓತ ವೈ-ಉ’ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕಾಗಿ ೭ ತನ್ತುಗಳನ್ನು ವಿತಾನಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪಿತನು ಸ್ವಯಂ ವಿತಾನ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕವಿಜನರು ವಿತಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಕವಿ ಎಂದರೇನು? ಭಾರ್ಗವತತ್ತ್ವವೇ ಕವಿಯಾಗಿದೆ. ಮಹಾನಾತ್ಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸೌಮ್ಯಪ್ರಾಣವು ಭಾರ್ಗವವಾಗುವುದರಿಂದ ‘ಕವಿ’ಯಾಗಿದೆ. ಇದೂ ಕೂಡ ಒಂದಲ್ಲ, ೨೮ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಮನ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ‘ಕವಯಃ’ ಪ್ರಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಿಂದಲೇ ೨೧-೧೫-೧೦ ಇತ್ಯಾದಿ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ೭ ಪೀಳಿಗೆಯ ಪರ್ಯ್ಯನ್ತ ವಿತಾನವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ಪುತ್ರನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ವಿತಾನವಾಗುವುದಲ್ಲ, ಆದರೆ ಪರಮ್ಪರಾನುಗತವಾಗಿ ಪುತ್ರ-ಪೌತ್ರ-ಪ್ರಪೌತ್ರಾದಿ ೭ ಪೀಳಿಗೆಯ ಪರ್ಯ್ಯನ್ತ ವಿತಾನವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಮನ್ತ್ರದ ಅನ್ತ್ಯದಲ್ಲಿ ‘ಉ’ ಎಂಬ ದೀರ್ಘೋದಾತ್ತ ಸ್ವರಾಕ್ಷರದ ಪ್ರಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿ ಬೀಜಿ ಪುರುಷನು ತನ್ನ ಸಹೋಭಾಗಗಳನ್ನು ಪುತ್ರನ ಮುಖೇನ ಏಳನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ ಪರ್ಯ್ಯನ್ತ ವಿತಾನಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಬೀಜಿಯ ದೇವಪದವು ಈ ತನನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ೭ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ನಿಗೂಢರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಕೃತಮನ್ತ್ರವು ಸಪ್ತತನ್ತುವಿತಾನಾತ್ಮಕ ಸಾಪಿಣ್ಡ್ಯಭಾವದ ಸಮರ್ಥವೇ ಆಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ.


ಇಂತು ಸಜ್ಜನ ವಿಧೇಯ,

ಹೇಮಂತ್ ಕುಮಾರ್ ಜಿ.

No comments:

Post a Comment