Tuesday, 25 June 2019

೨೩. ದಿಕ್-ಕಾಲ-ದೇಶ-ವರ್ಣ ಹಾಗೂ ವೇದತ್ರಯೀ


ದಿಗ್ವೇದಃ


ದಿಕ್ಕುಗಳ ಸಮ್ಬನ್ಧವಾಗಿ ೧೦ ದಿಕ್ಕುಗಳೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ-ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ಇವು ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳು, ಹಾಗೂ ಈಶಾನ್ಯ-ನೈಋ೯ತ್ಯ-ಆಗ್ನೇಯ-ವಾಯವ್ಯ-ಊರ್ಧ್ವ-ಅಧಃ ಎಂಬೀ ೬ ಅವಾನ್ತರ ದಿಕ್ಕುಗಳೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಈ ೬ಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ೪ರಲ್ಲಿಯೇ ಅನ್ತರ್ಭಾವವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಈಶಾನ್ಯಕೋಣವು ಪೂರ್ವೋತ್ತರದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, ಆಗ್ನೇಯಕೋಣವು ಪೂರ್ವದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, ನೈಋ೯ತ್ಯಕೋಣವು ದಕ್ಷಿಣಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ, ವಾಯವ್ಯಕೋಣವು ಪಶ್ಚಿಮೋತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಅನ್ತರ್ಭಾವ ಹೊಂದಿವೆ. ಹಾಗೂ ಉರ್ಧ್ವ-ಅಧಃ ಈ ೨ ಅವಾನ್ತರ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಪೂರ್ವಪಶ್ಚಿಮವೆಂಬ ೨ ಮುಖ್ಯ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಅನ್ತರ್ಭಾವ ಹೊಂದಿವೆ. ಊರ್ಧ್ವ-ಅಧೋ ದಿಕ್ಕು, ಎರಡೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಖಗೋಳೀಯ ಸ್ವಸ್ವಸ್ತಿಕ, ಹಾಗೂ ಅಧಃಸ್ವಸ್ತಿಕಕ್ಕೆ ಸಮ್ಬನ್ಧಿಸಿದ್ದಾಗಿವೆ. ಖಗೋಳೀಯ ಈ ಎರಡೂ ಸ್ವಸ್ತಿಕಗಳಾದ ಊರ್ಧ್ವ ಅಧಃಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ‘ಮಿತ್ರಾವರುಣ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ಕಪಾಲದ್ವಯದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವಕಪಾಲವು ‘ಮಿತ್ರ’, ಪಶ್ಚಿಮಕಪಾಲವು ‘ವರುಣ’. ಮಿತ್ರ-ಇನ್ದ್ರ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನ ದಿಕ್ಪಾಲ. ಆಪ್ಯ ವರುಣವು ಪಶ್ಚಿಮದಿಕ್ಕಿನ ದಿಕ್ಪಾಲ. ಕ್ರತು-ದಕ್ಷವು ಎಲ್ಲಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮೈತ್ರಾವರುಣಗ್ರಹ ಇದೆಯೋ, ಅಲ್ಲಿ ಇನ್ದ್ರ-ವರುಣವು ಆಧಿದೈವಿಕ ಮೈತ್ರಾವರುಣ ಗ್ರಹ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಖಗೋಳೀಯ ಊರ್ಧ್ವ-ಅಧಃ ನಾಮಕ ಮಧ್ಯಸ್ಥ ಎರಡೂ ಅವಾನ್ತರ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಮಿತ್ರಾವರುಣದ ಸನ್ಧಿಯಿಂದ ಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತಾ ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ಎರಡೂ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಸಮ್ಬನ್ಧಪಟ್ಟದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಇವೆರಡನ್ನೂ ಪೂರ್ವ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಅನ್ತರ್ಭಾವವೆಂದು ನಂಬುವುದು ಉಚಿತ. ಪ್ರಕೃತದಲ್ಲಿ ಈ ದಿಗ್ ವಿವೇಚನದ ತಾತ್ಪರ್ಯ್ಯವೇನೆಂದರೆ, ದಶ ದಿಕ್ಕುಗಳು ಪ್ರಧಾನರೂಪದಿಂದ ಪೂರ್ವಾದಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಪರ್ಯ್ಯವಸಾನವಾಗುತ್ತವೆ.

ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ-ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ಈ ನಾಲ್ಕೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಇನ್ದ್ರ-ವರುಣ-ಚನ್ದ್ರಮಾ-ಯಮ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನಾಲ್ಕು ದೇವತೆಗಳ ಅಧಿಪತಿಗಳಾಗಿವೆ. ಇನ್ದ್ರದೇವತಾಮಯೀ ಪ್ರಾಚೀ ದಿಕ್ಕೇ ಇತರೆ ದಿಕ್ಕುಗಳ ಉಕ್ಥರೂಪವಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ನಾವು ‘ಋಗ್ವೇದ’ ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದು. ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕು ಯಮಾಗ್ನಿಮಯೀ ಆಗುತ್ತಾ ಅಗ್ನಿಮಯ ‘ಯಜುರ್ವೇದ’ಕ್ಕೆ ಸಮ್ಬನ್ಧಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಪ್ರತೀಚೀ ದಿಕ್ಕು ಆಪೋಮಯೀ ವರುಣಮಯೀ ಆಗುತ್ತಾ ಅಥರ್ವಾಙ್ಗಿರಾ-ಲಕ್ಷಣವುಳ್ಳ ‘ಅಥರ್ವವೇದ’ಕ್ಕೆ ಸಮ್ಬನ್ಧಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಹಾಗೂ ಉತ್ತರದಿಕ್ಕು ಸೋಮಮಯೀ ಆಗುತ್ತಾ ‘ಸಾಮವೇದ’ಕ್ಕೆ ಸಮ್ಬನ್ಧಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಇದೇ ದಿಗ್ವೇದಸಂಸ್ಥಾದ ದಿಗ್ದರ್ಶನ ಮಾಡಿಸುತ್ತಾ ಮಹರ್ಷಿ ತಿತ್ತಿರಿಯು ಕೆಳಕಂಡ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮನ್ತ್ರವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.

(೨೨)- “ಋಚಾಂ ಪ್ರಾಚೀ ಮಹತೀ ದಿಗುಚ್ಯತೇ |
ದಕ್ಷಿಣಾಮಾಹುರ್ಯಜುಷಾಮಪಾರಾಮ್ |
ಅಥರ್ವ್ವಣಾಮಙ್ಗಿರಸಾಂ ಪ್ರತೀಚೀ |
ಸಾಮ್ನಾಮುದೀಚೀ ಮಹತೀ ದಿಗುಚ್ಯತೇ ||
ತೈ.ಬ್ರಾಂ. ೩|೧೨|೯|೭

ದಿಗ್ವೇದಸಂಸ್ಥಾ ಪರಿಲೇಖ:-

೧-ಪ್ರಾಚೀ
ಐನ್ದ್ರೀ
‘ಋಗ್ವೇದಃ’
“ದಿಗ್ವೇದಃ”
೨-ದಕ್ಷಿಣ
ಯಾಮ್ಯಾ
‘ಯಜುರ್ವೇದಃ’
೩-ಉದೀಚೀ
ಸೌಮ್ಯಾ
‘ಸಾಮವೇದಃ’
೪-ಪ್ರತೀಚೀ
ವಾರುಣೀ
‘ಅಥರ್ವವೇದಃ’

ದೇಶವೇದಃ

ಸ್ಥಾನವನ್ನೇ ‘ದೇಶ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಿಕ್ಕೇ ದೇಶಭಾವದ ಅನುಗ್ರಾಹಿಕಾ (ಪರಿಚಾಯಿಕಾ) ಆಗುತ್ತದೆ. ದೇಶದ ಪರಿಚಾಯಿಕಾ ದಿಕ್ಕು ಸ್ವಯಂ ಭಾತಿಸಿದ್ಧಿ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿರುವಾಗ, ನಾವು ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಪರಿಚಿತ ದೇಶವನ್ನೂ ಭಾತಿಸಿದ್ಧಿಪದಾರ್ಥವೆಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ. ಹಾಗಾಗಿ ದೇಶವೇದಸಂಸ್ಥಾವನ್ನೂ ಭಾತಿಸಿದ್ಧವೇದಸಂಸ್ಥಾದ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದೇ ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವದೇಶ-ಪಶ್ಚಿಮದೇಶ-ಉತ್ತರದೇಶ-ದಕ್ಷಿಣದೇಶ-ಇತ್ಯಾದಿ ಶಬ್ದಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ದೇಶಗಳನ್ನು ದಿಗನುಬನ್ಧೀ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ಇವುಗಳ ಭಾತಿಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಪಡಿಸುತ್ತಿವೆ. ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿಡಬೇಕಾದ ವಿಚಾರವೆಂದರೆ, ದೇಸವು ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪದಿಂದಲೇ ಒಂದು ಸತ್ತಾಸಿದ್ಧ ಪದಾರ್ಥವೆಂದೇ ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ದೇಶವು ಪ್ರದೇಶ-ಭಾವಕ್ಕೆ ಸಮ್ಬನ್ಧಿಸಿದೆ, ಪ್ರದೇಶವು ಮೂರ್ತ್ತಿಭಾವಕ್ಕೆ (ಪಿಣ್ಡಭಾವಕ್ಕೆ) ಸಮ್ಬನ್ಧಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಹಾಗೂ ಪಿಣ್ಡವು ಒಂದು ಸತ್ತಾಸಿದ್ಧ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿದೆ. ದಿಕ್ಕಿನ ಸಮ್ಬನ್ಧದಿಂದಲೇ ಸತ್ತಾಸಿದ್ಧ, ಧಾಮಚ್ಛದ-ದೇಶ-ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಭಾತಿಭಾವದ ಉದಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ಇಂತಹಾ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಾವು ಯಾವ ನಿಷ್ಕರ್ಷೆಗೆ ತಲುಪಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದರೆ, ಒಂದುವೇಳೆ ದೇಶಶಬ್ದದಿಂದ ದಿಗನುಬನ್ಧೀ ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ-ಉತ್ತರಾದಿ ದೇಶಗಳು ಗೃಹೀತವಾದರೆ, ಆಗ ದೇಶವೇದವು ಭಾತಿವೇದದ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೂ ಆ ದಶೆಯನ್ನು ಪೂರ್ವದೇಶ, ಋಗ್ವೇದಮಯ, ದಕ್ಷಿಣದೇಶ ಯಜುರ್ವೇದಮಯ, ಉತ್ತರದೇಶ ಸಾಮವೇದಮಯ, ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮದೇಶವು ಅಥರ್ವವೇದಮಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಒಂದುವೇಳೆ ದೇಶಕ್ಕೂ ದಿಕ್ಕಿಗೂ ಸಮ್ಬನ್ಧವಿಲ್ಲವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಸ್ವತನ್ತ್ರರೂಪದಿಂದ ಚಿಂತಿಸಿದರೆ, ಆ ದಶೆಯಲ್ಲಿ ಇದೇ ದೇಶವೇದವು ಸತ್ತಾನುಬನ್ಧೀ ಆಗುತ್ತಾ ಸತ್ತಾಸಿದ್ಧ-ವೇದಸಂಸ್ಥಾದ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ದಿಗನುಬನ್ಧೀ ದೇಶವೇದವು ಪೂರ್ವದ ದಿಗ್ವೇದಪ್ರಕರಣದಿಂದ ಗತಾರ್ಥವಾಗಿದೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಪ್ರಕೃತದಲ್ಲಿ ಸತ್ತಾನುಬನ್ಧೀ ವಿಶುದ್ಧ ದೇಶವೇದದ ಚಿಂತನೆಯು ಅಪೇಕ್ಷಿತವಾಗುತ್ತದೆ.

ಪೂರ್ವಾದಿ ದಿಕ್ಕುಗಳ ಅಸಮ್ಬದ್ಧ ದೇಶಪದಾರ್ಥ ಒಂದು ಸತ್ತಾಸಿದ್ಧ ಪದಾರ್ಥವು. ಸೂರ್ಯ್ಯ-ಚನ್ದ್ರಮಾ-ಪೃಥಿವೀ-ಮನುಷ್ಯ ಇತ್ಯಾದಿ ಎಷ್ಟು ಸತ್ತಾಸಿದ್ಧ ಭೌತಿಕ ಪಿಣ್ಡಗಳಿವೆಯೋ, ಅವೆಲ್ಲವೂ ದೇಶರೂಪವಾಗಿವೆ. ದೇಶವನ್ನೇ ವೈದಿಕಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ‘ಲೋಕ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನೇ ವೈಜ್ಞಾನಿಕರು ‘ಮೂರ್ತ್ತಿ’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಲೋಕಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದೇ ‘ಪಿಣ್ಡ’ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಫಲಿತಾಂಶ ಏನೆಂದರೆ ದೇಶ ಶಬ್ದದ ಇತಿಶ್ರೀಯು ಪಿಣ್ಡಾತ್ಮಕ ಸತ್ತಾಸಿದ್ಧ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ನಮಗೆ ಯಾವಾಗ ಎಲ್ಲಿ ಯಾವುದು ಸಿಗುತ್ತದೆಯೋ, ಆ ಸಿಕ್ಕ ಪದಾರ್ಥದ ‘ಅಸ್ತಿ’ (ಇದೆಯೆಂಬ) ರೂಪದಿಂದಲೇ ಅದು ನಮಗೆ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯ್ಯದ ಉಪಲಬ್ದಿಯ ಸ್ವರೂಪವು ‘ಸೂರ್ಯ್ಯೋಽಸ್ತಿ’ ಎಂಬ ಸತ್ತಾಭಾವವೇ ಆಗಿದೆ. ಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಸೂರ್ಯ್ಯಪಿಣ್ಡವನ್ನು (ಯಾವುದನ್ನು ಪೂರ್ವಪರಿಭಾಷಾನುಸಾರ ದೇಶ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆಯೋ) ಆಧಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನಮಗೆ ಸೂರ್ಯ್ಯಪದಾರ್ಥದ ಉಪಲಬ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರತೀತಿಯ ಉಪಲಬ್ಧಿಯ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗುವ ದೇಶಾತ್ಮಕ ಸೂರ್ಯ್ಯವೇ ದೇಶವೇದ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ದೇಶವೇದದಲ್ಲಿ ಮೂರ್ತ್ತಿ-ಮಣ್ಡಲ-ಗತಿ, ಭೇದದಿಂದ ಮೂರೂ ವೇದಗಳ ಉಪಭೋಗವಾಗುತ್ತಿದೆ. ನಮ್ಮ ಸೂರ್ಯ್ಯೋಪಲಬ್ಧಿಯ ಯಾವ ಮೂಲ ಆಧಾರವಿದೆಯೋ, ಯಾವುದನ್ನು ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿಸಿ ಉಪಲಬ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಿದೆಯೋ, ಆ ಮೂಲಪಿಣ್ಡವು ಉಪಲಬ್ಧಿಯ ಉಕ್ಥವಾಗುತ್ತಾ ಪೂರ್ವಪರಿಭಾಷೆಯ ಅನುಸಾರ ‘ಋಗ್ವೇದ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.

ಯಾವುದರಿಂದ ಅನನ್ತ ಅರ್ಕ (ರಶ್ಮಿಗಳು) ಹೊರಮುಖವಾಗಿ ಹೊರಟು ಊರ್ಧ್ವ-ಅಧಃ-ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ-ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆ ಹರಡುತ್ತಿವೆಯೋ, ಆ ತತ್ತ್ವದ ಹೆಸರೇ ಉಕ್ಥ ಎಂದಾಗಿದೆ. ಉಕ್ಥ ಸದಾ ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ, ಅರ್ಕವು ಅಸಂಖ್ಯಾತವಿರುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಒಂದುವೇಳೆ ನಾವು ಉಕ್ಥಪಿಣ್ಡವನ್ನು ಉಪಲಬ್ಧಿಯ ಆಧಾರವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ವಸ್ತುತಃ ಉಪಲಬ್ಧಿಯ ಆಧಾರವು ಇವೇ ಅರ್ಕಗಳಾಗಿವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅರ್ಕಗಳ ಆಧಾರವು ಸ್ವಯಂ ಪಿಣ್ಡವೇ ಆಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಪರಮ್ಪರಾಗತವಾಗಿ ಮೂಲಪಿಣ್ಡದ ಆಧಾರತೆಯೂ ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯ್ಯಪಿಣ್ಡರೂಪೀ ಉಕ್ಥಕೇನ್ದ್ರದಿಂದ ಹೊರಟು ನಾಲ್ಕೂ ಕಡೆ ಪೃಥಿವೀಪಿಣ್ಡಕ್ಕಿಂತಲೂ ದೂರದಲ್ಲಿ ಅರ್ಕವು ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಅರ್ಕಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಸ್ವತನ್ತ್ರ ತೇಜೋಮಣ್ಡಲ ಉಂಟಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಅರ್ಕರೂಪೀ ತೇಜೋಮಣ್ಡಲವನ್ನು “ಸಾಮವೇದ” ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ತೇಜೋಮಣ್ಡಲರೂಪೀ ಬಹಿಃಪೃಷ್ಠ, ಹಾಗೂ ಸೂರ್ಯ್ಯಪಿಣ್ಡರೂಪೀ ಉಕ್ಥಪೃಷ್ಠ, ಇವೆರಡರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರಡರೊಂದಿಗೆ ಯೋಗವಾಗುತ್ತಲಿರುವ ಯಾವ ಸಂಚಾರೀಭಾವವಿದೆಯೋ, ಗತಿಮತ್ ತತ್ತ್ವವಿದೆಯೋ, ಅದು ಸೂರ್ಯ್ಯಬಿಮ್ಬದಿಂದ ಹೊರಟು ಪೃಥಿವೀಪೃಷ್ಠವನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುತ್ತಾ ಯಾವ ತನ್ನ ಗತಿಭಾವದಿಂದ ಲೋಕಾಲೋಕಪೃಷ್ಠಪರ್ಯ್ಯನ್ತ ಅಭಿವ್ಯಾಪ್ತವಾಗಿದೆಯೋ, ಅದನ್ನೇ ‘ಬ್ರಹ್ಮ’ ರೂಪೀ ‘ಯಜುರ್ವೇದ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಹೇಳಿಕೆಯ ತಾತ್ಪರ್ಯವೇನೆಂದರೆ, ಸತ್ತಾಸಿದ್ಧ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಿಣ್ಡವೂ ದೇಶವೇದವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಿಣ್ಡದಲ್ಲಿ ಉಕ್ಥ-ಪೃಷ್ಠ-ಬ್ರಹ್ಮ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಿರುತ್ತವೆ.

ಸ್ವಯಂ ಮೂಲಪಿಣ್ಡವು ಉಕ್ಥವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮೂಲಪಿಣ್ಡದ ಕೇನ್ದ್ರದಿಂದ ಹೊರಟು ಬಹಳ ದೂರದವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗುವ ರಶ್ಮಿಮಣ್ಡಲವು ಪೃಷ್ಠ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪಿಣ್ಡಕೇನ್ದ್ರ, ಹಾಗೂ ಮಣ್ಡಲದ ಅನ್ತಿಮ ಪರಿಧಿ, ಎರಡರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಚರಿಸುವ ಗತಿಮತ್ ತತ್ತ್ವವು ‘ಬ್ರಹ್ಮ’ವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಸೂರ್ಯ್ಯದಲ್ಲಿ ಜ್ಯೋತಿರ್ಭಾವದ ಕಾರಣದಿಂದ ಮೂರೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗುತ್ತವೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಈ ತ್ರಯೀಭಾವವು ಪಿಣ್ಡಮಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯತಕ್ಕದ್ದು. ಯಾವುದು ರೂಪಜ್ಯೋತಿರ್ಮ್ಮಯ (ಪೃಥಿವ್ಯಾದಿ) ಪಿಣ್ಡಗಳಿವೆಯೋ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ಪಾರ್ಥಿವ ತಮೋರೂಪೀ ಆವರಣದಿಂದಲೇ ಪಾರ್‍ಥಿವ ರಶ್ಮಿಮಣ್ಡಲವು ಸೂರ್ಯ್ಯ ರಶ್ಮಿಮಣ್ಡಲದಂತೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾವುದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಉಪಲಬ್ಧಿ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆಯೋ, ಅದಂತೂ ಮಣ್ಡಲವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡೋಣ. ಪ್ರಸಕ್ತ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಈ ಸಮ್ಬನ್ಧವಾಗಿ ಎಷ್ಟು ತಿಳಿದುಕೊಂಡರೆ ಸಾಕೆಂದರೆ, ಸ್ವರ್ಜೋತಿರ್ಮ್ಮಯ (ಸೂರ್ಯ್ಯಾದಿ) ಪಿಣ್ಡವಾಗಲಿ, ಪರಜ್ಜ್ಯೋತಿರ್ಮ್ಮಯ (ಚನ್ದ್ರಮಾದಿ) ಪಿಣ್ಡವಾಗಲಿ, ಅಥವಾ ರೂಪಜ್ಯೋತಿರ್ಮ್ಮಯ (ಪೃಥಿವ್ಯಾದಿ) ಪಿಣ್ಡವಾಗಲಿ, ಎಲ್ಲದರಲ್ಲಿಯೂ ಉಕ್ಥ-ಬ್ರಹ್ಮ-ಪೃಷ್ಠ ಎಂಬ ಮೂರೂ ಸಂಸ್ಥಾಗಳು ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಸ್ವಯಂ ಮೂಲಪಿಣ್ಡವು ಉಕ್ಥವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನೇ ಋಗ್ವೇದವೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಲಪಿಣ್ಡದ ಕೇನ್ದ್ರದಿಂದ ಬದ್ದವಾಗಿ ನಾಲ್ಕೂ ಕಡೆ ವಿತತ ತೇಜೋಮಣ್ಡಲ, ಅಂದರೆ ರಶ್ಮಿಮಣ್ಡಲ ಲಕ್ಷಣವುಳ್ಳ ಪೃಷ್ಠವು ಸಾಮವೇದ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗೂ ಉಕ್ಥಪಿಣ್ಡ ಮತ್ತು ತೇಜೋಮಣ್ಡಲ, ಇವೆರಡರಿಂದ ಅನುಗೃಹೀತ ಗತಿಮತ್ ಪ್ರಾಣಬ್ರಹ್ಮವು ಯಜುರ್ವೇದವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿ ದೇಶಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸತ್ತಾಸಿದ್ಧ ಪದಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮೂರೂ ವೇದಗಳ ಉಪಭೋಗವು ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಜಡ-ಚೇತನಾತ್ಮಕ ಪಿಣ್ಡಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತ ವೇದವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು  ಸಮಾನರೂಪದಿಂದಲೇ ಉಪಲಬ್ದವಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಮ್ನಲಿಖಿತ ಶ್ರೌತ ವಚನವು ಇದೇ ದೇಶವೇದಸಂಸ್ಥಾದ ಸಮರ್ಥನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ -

(೨೩)- “ಋಗ್ಭ್ಯೋ ಜಾತಾಂ ಸರ್ವಶೋ ಮೂರ್ತ್ತಿಮಾಹುಃ |
ಸರ್ವಾಗತಿರ್ಯಾಜುಷೀ ಹೈವ ಶಶ್ವತ್ |
ಸರ್ವಂ ತೇಜಃ ಸಾಮರೂಪ್ಯಂ ಹ ಶಶ್ವತ್ |
ಸರ್ವಂ ಹೇದಂ ಬ್ರಹ್ಮಣಾ ಹೈವ ಸೃಷ್ಟಮ್ ||
ತೈ.ಬ್ರಾಂ. ೩|೧೨|೯|೨

ದೇಶವೇದಸಂಸ್ಥಾ ಪರಿಲೇಖ:-

೧-ಮೂರ್ತ್ತಿಃ
ಉಕ್ಥಮ್
‘ಋಗ್ವೇದಃ’
“ದೇಶವೇದಃ”
೨-ವಸ್ತುಭಾವಃ
ಬ್ರಹ್ಮ
‘ಯಜುರ್ವೇದಃ’
೩-ಮಣ್ಡಲಮ್
ಪೃಷ್ಠಮ್
‘ಸಾಮವೇದಃ’

ಕಾಲವೇದಃ


ವಿಶ್ವಸೃಷ್ಟಿಪ್ರವರ್ತ್ತಕ ‘ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪುರುಷ’ (ಬ್ರಹ್ಮಾ), ವಿಶ್ವಸೃಷ್ಟಿಪಾಲಕ ‘ಯಜ್ಞಪುರುಷ’ (ವಿಷ್ಣು), ಹಾಗೂ ಇವೆರಡೂ ಪುರುಷಗಳ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪ್ರವರ್ತ್ತಿತ ಹಾಗೂ ಪಾಲಿತ ಸ್ವಯಂ ವಿಶ್ವಪ್ರಪಞ್ಚ ವಿಶ್ವಸೃಷ್ಟಿಸಂಹಾರಕ ಮಹಾಪುರುಷಲಕ್ಷಣವು ಯಾವ ‘ಮಹಾಕಾಲ’(ಮಹಾದೇವ)ನ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಣುವತ್ ಆವರಿಸುತ್ತಿದೆಯೋ, ಯಾವ ಕಾಲತತ್ತ್ವವು ತನ್ನ ಇತರೆ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಪಞ್ಚಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಗ್ರಾಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆಯೋ, ಯಾವ ಕಾಲಪುರುಷವು ಸ್ವಯಂ ಕಾಲ(ಸಂಹಾರ) ಮರ್ಯ್ಯಾದೆಯಿಂದ ಅತೀತವಾಗುತ್ತಾ ‘ಮೃತ್ಯುಞ್ಜಯ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವೇ ಆಗಿದೆಯೋ, ಮೃತ್ಯುವೇ ಯಾವ ಮಹಾಕಾಲದ ವಿಶ್ವಸಂಹಾರಕ ತಾಣ್ಡವನೃತ್ಯವಾಗಿದೆಯೋ, ಯಾವ ತತ್ತ್ವವು ಸ್ವಯಂ ವಿಶ್ವಾತೀತವಾಗುತ್ತಾ ಅಖಣ್ದ-ಅದ್ವಯ-ಪರಾತ್ಪರವಾಗಿದೆಯೋ, ಯಾವ ತತ್ತ್ವವು ವಿಶ್ವವಿವರ್ತ್ತವನ್ನು ತನ್ನ ಕಾಲರೂಪಾ ಆದ್ಯಾ ಮಹಾಕಾಲಿಯ ಮುಖೇನ ಕಾಲಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಆಬದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ಸ್ವಯಂ ಕಾಲಬನ್ಧದಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತಾ ಕಾಲಾತೀತವಾಗಿದೆಯೋ, ಆ ಅಖಣ್ದ, ಕಾಲತೀತ, ಕಾಲಪುರುಷದ  ಸಮ್ಬನ್ಧದಲ್ಲಿ ಖಣ್ಡಭಾವದಿಂದ ಸಮ್ಬನ್ಧವಿರುವ ಶಬ್ದತನ್ಮಾತ್ರಾಮಯೀ ವೇದನಿರುಕ್ತಿಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾಡುವುದು ತಾತ್ತ್ವಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸರ್ವಥಾ ಅನುಚಿತವಾಗಿದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ವಿಶ್ವವಿವರ್ತ್ತದ ಸೋಪಾಧಿಕಭಾವವನ್ನೇ ಮುಂದುವರೆದು ಪುರುಷಕ್ಕೆ ಉಪಾಧಿಯಿಂದ ವಿಭೂಷಿತಗೊಳಿಸಿ, ವಿಶ್ವದೃಷ್ಠ್ಯಾ ಅದೇ ಅಖಣ್ಡದ ಕ್ರಮವಾದ ಭೂತ-ವರ್ತ್ತಮಾನ-ಭವಿಷ್ಯತ್ ಎಂಬ ಮೂರು ಖಣ್ಡಗೊಳಿಸಿ ಅದರ ಈ ಸೋಪಾಧಿಕ ರೂಪಗಳೊಂದಿಗೇ ವೇದದ ಸಮ್ಬನ್ಧ ಬೆಸೆಯುವ ಸಾಹಸ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.

ಸ್ವಯಂ ವಿಶ್ವಾತೀತ, ಅಖಣ್ಡ, ಮಹಾಕಾಲಪುರುಷವು ಒಂದುವೇಳೆ ವಿಶುದ್ಧ ಸತ್ತಾಸಿದ್ಧ ತತ್ತ್ವವಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಅದೇ ಅಖಣ್ಡದ ಖಣ್ಡಾತ್ಮಕ ಭೂತ-ವರ್ತ್ತಮಾನ-ಭವಿಷ್ಯತ್ ಎಂಬ ಮೂರೂ ಸೋಪಾಧಿಕ-ಖಣ್ಡಗಳು ವಿಶುದ್ಧ ಭಾತಿಸಿದ್ಧವೆಂದೇ ನಂಬಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಸತ್ತೆಯು ಒಂದು, ಭಾತಿಯು ಮೂರು. ವಿಶ್ವಮರ್ಯ್ಯಾದೆಗೆ ಸಮ್ಬನ್ಧಿಸಿದ ಮಾನವೀಯ ವ್ಯವಹಾರಕಾಣ್ಡದಲ್ಲಿ ಆ ಒಂದೇ ಸತ್ತಾಸಿದ್ಧ ತತ್ತ್ವವು ಮೂರು ಖಣ್ಡಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀತವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮೂರೂ ಖಣ್ಡಗಳು ಭಾತಿ-ಭಾವಕ್ಕೆ ಸಮ್ಬನ್ಧಿಸಿದ ಕಾರಣ, ಇವುಗಳ ಅನುಗಮಮರ್ಯ್ಯಾದೆಗೇ ಸಮ್ಬನ್ಧಿಸಿದ್ದಾಗಿವೆ. ನಿಶ್ಚಿತಭಾವವನ್ನು ನಿಗಮಮರ್ಯ್ಯಾದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಇದು ಪ್ರಧಾನವಾದ ಸತ್ತಾಭಾವಕ್ಕೇ ಸಮ್ಬನ್ಧಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಅನಿಶ್ಚಿತ, ವಿಪರಿಮಾಣೀ, ಪರಿವರ್ತ್ತನೀಯ ಭಾವವನ್ನು ಅನುಗಮಮರ್ಯ್ಯಾದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಅಪೇಕ್ಷಾಭಾವದ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಪರ್ವ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ, ಅಣು ಅಣುವಿನಲ್ಲಿ ಮೂರೂ ಖಣ್ಡಗಳ ಸಮನ್ವಯ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

ಸೃಷ್ಟಿ ಇನ್ನೂ ಆಗದಿದ್ದ ಸನ್ದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಮ್ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಪಞ್ಚವು ಭೂತಾತ್ಮಕ ಕಾಲಖಣ್ಡದ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ ವಿಲೀನವಾಗಿತ್ತು. ಇಂದು ಸೃಷ್ಟಿ ವಿದ್ಯಮಾನವಾಗಿದೆ, ಹಾಗೂ ಈ ವರ್ತ್ತಮಾನಾತ್ಮಕ ಕಾಲಖಣ್ದದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆಯೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಸಮಯ ಬರುವುದು ನೋಡಿ, ಆಗ ಸಮ್ಪೂರ್ಣ ವಿಶ್ವವು ಭವಿಷ್ಯದಾತ್ಮಕ ಕಾಲಖಣ್ಡದಲ್ಲಿಯೇ  ವಿಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿ ವಿಶ್ವಸತ್ತಾಕಾಲವನ್ನು ವರ್ತ್ತಮಾನ ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದು, ವಿಶ್ವದ ಪೂರ್ವಕಾಲವನ್ನು ಭೂತಕಾಲ ಎಂದು ನಂಬಬಹುದು, ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವದ ಉತ್ತರಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಭವಿಷ್ಯತ್ ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದು. ‘ಜಾಯತೇ’ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಭೂತಸತ್ತೆ; ಅಸ್ತಿ-ವಿಪರಿಣಮತೇ-ವರ್ದ್ಧತೇ-ಅಪಕ್ಷೀಯತೇ- ಈ ನಾಲ್ಕೂ ವರ್ತ್ತಮಾನಸತ್ತೆ ಹಾಗೂ ‘ನಶ್ಯತಿ’ ಎಂಬುದು ಭವಿಷ್ಯತ್ಸತ್ತೆ.

ಭೂತಕಾಲವು ಸೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಭೂತವೇ ವರ್ತ್ತಮಾನದ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೋ ದಾರ್ಶನಿಕರು ಅಭಾವವನ್ನು ಭಾವದ ಪ್ರತಿ ಕಾರಣವೆಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮಾತು ಸತ್ಯವೂ ಹೌದು. ಇಲ್ಲದ ವಸ್ತುವಿನ ಉತ್ಪತ್ತಿ ತಾನೇ ಆಗುವುದು? ಉತ್ಪತ್ತಿ ದಶೆಯು ವರ್ತ್ತಮಾನವಾಗಿದೆ, ‘ಇಲ್ಲ’ ಎಂಬ ದಶೆಯು ಭೂತವಾಗಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಭೂತವನ್ನು ವರ್ತ್ತಮಾನದ ಜನಕ ಎಂದು ನಂಬಬಹುದು. ಈ ವರ್ತ್ತಮಾನದ ಅವಸಾನವಾಗುತ್ತದೆ; ಭವಿಷ್ಯತ್ತಿನ ಮೇಲೆ. ಇದೇ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕಾಲದ ಭೂತಪರ್ವವನ್ನು ಪ್ರಭವಸ್ಥಾನ, ವರ್ತ್ತಮಾನಪರ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಸ್ಥಾನ, ಭವಿಷ್ಯತ್ ಪರ್ವವನ್ನು ಪರಾಯಣಸ್ಥಾನ ಎಂದು ನಂಬಬಹುದು. ಭೂತಕಾಲವು ವಿಶ್ವ ಪ್ರಪಞ್ಚದ ಪ್ರಭವವಾಗುತ್ತಾ ಉಕ್ಥವಾಗಿದೆ, ಇದೇ ಕಾಲಾತ್ಮಕ ‘ಋಗ್ವೇದ’ವಾಗಿದೆ. ಭವಿಷ್ಯತ್ಕಾಲವು ವಿಶ್ವಪ್ರಪಞ್ಚದ ಅವಸಾನಭೂಮಿಯಾಗುತ್ತಾ ‘ಪೃಷ್ಠ’ವಾಗಿದೆ, ಇದೇ ಕಾಲಾತ್ಮಕ ‘ಸಾಮವೇದ’ವಾಗಿದೆ. ವರ್ತ್ತಮಾನಾಕಾಲವು ಭೂತಕಾಲಾತ್ಮಕ ಋಕ್ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯತ್ ಕಾಲಾತ್ಮಕ ಸಾಮ, ಇವೆರಡರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿರುತ್ತಾ, ಎರಡರಿಂದಲೂ ಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತಾ ‘ಬ್ರಹ್ಮ’ವಾಗಿದೆ, ಹಾಗೂ ಇದೇ ಕಾಲಾತ್ಮಕ ‘ಯಜುರ್ವೇದ’ವು. ಈ ರೀತಿ ಮಹಾವಿಶ್ವಾನುಬನ್ಧೀ ಮಹಾಕಾಲಖಣ್ಡಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರೂ ವೇದಗಳ ಉಪಭೋಗವಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಮಹಾಕಾಲವೇದಸಂಸ್ಥಾ ಪರಿಲೇಖ:-

೧-ಭೂತ ಕಾಲಃ
ಸೃಷ್ಟೇಃ ಪ್ರಾಗವಸ್ಥಾ
ಉಕ್ಥಮ್
‘ಋಗ್ವೇದಃ’
“ಮಹಾಕಾಲ ವೇದಃ”
೨-ವರ್ತ್ತಮಾನ ಕಾಲಃ
ಸೃಷ್ಟ್ಯವಸ್ಥಾ
ಬ್ರಹ್ಮ
‘ಯಜುರ್ವೇದಃ’
೩-ಭವಿಷ್ಯತ್ ಕಾಲಃ
ಸೃಷ್ಟೇಃ ಉತ್ತರಾವಸ್ಥಾ
ಪೃಷ್ಠಮ್
‘ಸಾಮವೇದಃ’

ಪೂರ್ವೋಕ್ತ ಅನುಗಮ ಮರ್ಯ್ಯಾದೆಯ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಮುಂದುವರೆದು ಸ್ವಯಂ ವಿಶ್ವದಶೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಮಹಾಕಾಲಖಣ್ಡತ್ರಯಿಯ ಅನನ್ತ ಅಪರಿಮೇಯ ಖಣ್ಡಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಇವೇ ಖಣ್ಡಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಪುರಾಣಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಹಾಪ್ರಲಯ-ಪ್ರಲಯ, ಖಣ್ಡಪ್ರಲಯ, ನಿತ್ಯಪ್ರಲಯ, ಇತ್ಯಾದಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಲಯಾವಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿವೆ. ವಿಶ್ವಸೀಮೆಯಿಂದ ಹೊರಗಿನವರೆಗೆ ಓಡುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವರಿಗೆ ಕಷ್ಟವಾಗುವ ಕಾರಣ, ವೇದಮಹರ್ಷಿಗಳು ವಿಶ್ವಮರ್ಯ್ಯಾದೆಯ ಒಳಗೆಯೇ ಕಾಲವೇದದ ದರ್ಶನ ಮಾಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶ್ವಮರ್ಯ್ಯಾದೆಯೂ ದುರಧಿಗಮ್ಯವಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲರು ಅಲ್ಲಿಗೂ ತಲುಪಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸರ್ವಾನುಭೂತ ಅಹಃಕಾಲದ ಪೂರ್ವಾಹ್ನ-ಮಧ್ಯಾಹ್ನ-ಅಪರಾಹ್ನ ಎಂಬ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಿಂದ ಬಹಳ ಸುಗಮವಾಗಿ ಕಾಲವೇದತ್ರಯಿಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಋಷಿಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಮುಖೇನ ನಮ್ಮೆದುರಿಗೆ ಇರಿಸಲಾಯಿತು.

ಪ್ರಾತಃಕಾಲವು ಪೂರ್ವಾಹ್ನದ ಉಪಕ್ರಮಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ, ಸಾಯಂಕಾಲವು ಅಪರಾಹ್ನದ ಉಪಸಂಹಾರಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ, ಮಧ್ಯದ ಸಮ್ಪೂರ್ಣ ಸಮಯವು ಮಧ್ಯಾಹ್ನವಾಗಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ಭೂತವು, ಕೊನೆಯದು ಭವಿಷ್ಯತ್, ಮಧ್ಯದ್ದು ವರ್ತ್ತಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವಾಹ್ನೋಪಲಕ್ಷಿತ ಭೂತಕಾಲವು ಮುಂದಿನ ಉಕ್ಥವಾಗುತ್ತಾ ‘ಋಗ್ವೇದ’ವಾಗಿದೆ. ಅಪರಾಹ್ನೋಪಲಕ್ಷಿತ ಭವಿಷ್ಯತ್ಕಾಲವು ಅವಸಾನಲಕ್ಷಣವುಳ್ಳ ‘ಪೃಷ್ಠ’ವಾಗುತ್ತಾ ‘ಸಾಮವೇದ’ವಾಗಿದೆ. ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯಾಹ್ನೋಪಲಕ್ಷಿತ ವರ್ತ್ತಮಾನಕಾಲವು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಲಕ್ಷಣವುಳ್ಳ ‘ಬ್ರಹ್ಮ’ವಾಗುತ್ತಾ, ಎರಡರೊಂದಿಗೆ ಯೋಗವಾಗುತ್ತಾ ‘ಯಜುರ್ವೇದ’ವಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿ ಒಂದೇ ಅಹಃಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೂರೂ ವೇದಗಳ ಉಪಭೋಗವಾಗುತ್ತಿದೆ, ಹಾಗೂ ಈ ಉಪಭೋಕ್ತೃಗಳು ವೇದತ್ರಯಿಯನ್ನು ಭೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ಹೇಗೆ? ತಮ್ಮ ಯಜ್ಞದ ಪ್ರಾತಃಸವನ, ಮಾಧ್ಯನ್ದಿನಸವನ, ಸಾಯಂಸವನ – ಎಂಬ ಮೂರೂ ಪರ್ವಗಳಿಂದ ಅಹಃಪತಿ ಸೂರ್ಯ್ಯದೇವತೆಯ ಮುಖೇನ. ಮುಂದಿನ ಶ್ರುತಿಯು ಇದೇ ಕಾಲವೇದದ ದಿಗ್ದರ್ಶನ ಮಾಡಿಸುತ್ತಿದೆ –

(೨೪)- “ಋಗ್ಭಿಃ ಪೂರ್ವಾಹ್ಣೇ ದಿವಿ ದೇವ ಈಯತೇ |
ಯಜುರ್ವೇದೇ ತಿಷ್ಠತಿ ಮಧ್ಯೇಽಹ್ನಃ |
ಸಾಮವೇದೇನಾಸ್ತಮಯೇ ಮಹೀಯತೇ |
ವೇದೈರಶೇಷೈಸ್ತ್ರಿಭಿರೇತಿ ಸೂರ್ಯ್ಯಃ" ||
- ತೈ. ಬ್ರಾಂ. ೩|೧೨|೯|೧
ಕಾಲವೇದಸಂಸ್ಥಾ ಪರಿಲೇಖ:-

೧-ಪೂರ್ವಾಹ್ಣ ಬಿನ್ದುಃ
ಭೂತ ಕಾಲಃ
ಉಕ್ಥಮ್
‘ಋಗ್ವೇದಃ’
“ಕಾಲ ವೇದಃ”
೨-ಮಧ್ಯ ಕಾಲಃ
ವರ್ತ್ತಮಾನ ಕಾಲಃ
ಬ್ರಹ್ಮ
‘ಯಜುರ್ವೇದಃ’
೩-ಅಪರಾಹ್ಣ ಬಿಂದುಃ
ಭವಿಷ್ಯತ್ ಕಾಲಃ
ಪೃಷ್ಠಮ್
‘ಸಾಮವೇದಃ’

ವರ್ಣವೇದಃ


ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲಿ ಇರುವಂತಹಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣತ್ತ್ವ, ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ಕ್ಷತ್ರಿಯತ್ತ್ವ, ಹಾಗೂ ವೈಶ್ಯರ ವೈಶ್ಯತ್ತ್ವವು ಯಾವ ತತ್ತ್ವದಿಂದ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದಿಗಳೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆಯೋ, ಆ ತತ್ತ್ವವನ್ನು “ವರ್ಣ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಚರಿಸುವ ಅಷ್ಟಾಕ್ಷರ-ಗಾಯತ್ರೀಛನ್ದದಿಂದ ಛನ್ದಿತ ಪ್ರಾತಃಸವನದ ಸಂಚಾಲಕ ಪ್ರಾಣಾಗ್ನಿ-ದೇವತೆಯೇ “ಬ್ರಹ್ಮತತ್ತ್ವ”ವಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನೇ, “ಬ್ರಹ್ಮವೀರ್ಯ್ಯ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗೂ ಇದೇ ಆಧಿದೈವಿಕ-ಸಂಸ್ಥಾವು “ಬ್ರಾಹ್ಮಣವರ್ಣ” ಆಗಿದೆ. ಉದಾ – “ಅಗ್ನೇ! ಮಹಾ ಅಸಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಭಾರತೇತಿ” ಇತ್ಯಾದಿ ವಚನದಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಯಾರ ಉತ್ಪತ್ತಿಯು ಈ ಬ್ರಹ್ಮವರ್ಣದಿಂದ ಯುಕ್ತ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ರಜೋವೀರ್ಯ್ಯಾನುಗತ-ದಾಮ್ಪತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮ್ಬನ್ಧಿಸಿದೆಯೋ, ಅವರೇ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಜಾತ್ಯಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.

ಏಕಾದಶಾಕ್ಷರ-ತ್ರಿಷ್ಟುಪ್ಛನ್ದದಿಂದ ಛನ್ದಿತ, ಮಾಧ್ಯನ್ದಿನಸವನದ ಸಞ್ಚಾಲಕ, ಪ್ರಾಣೇನ್ದ್ರ-ದೇವತೆಯೇ ‘ಕ್ಷತ್ರತತ್ತ್ವ’ವಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನೇ “ಕ್ಷತ್ರವೀರ್ಯ್ಯ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಇದೇ ಆಧಿದೈವಿಕ-ಸಂಸ್ಥಾವು ‘ಕ್ಷತ್ರಿಯವರ್ಣ’ವಾಗಿದೆ. ಯಾರ ಉತ್ಪತ್ತಿಯು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ದಾಮ್ಪತ್ಯಭಾವದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಜಾತ್ಯಾ ‘ಕ್ಷತ್ರಿಯ’ರೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ದ್ವಾದಶಾಕ್ಷರ-ಜಗತೀಛನ್ದದಿಂದ ಛನ್ದಿತ, ಸಾಯಂಸವನದ ಸಞ್ಚಾಲಕ, ಪ್ರಾಣಾತ್ಮಕ ‘ವಿಶ್ವೇದೇವ’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ದೇವತೆಗಳ ಸಮಷ್ಟಿಯೇ “ವಿಟ್ ತತ್ತ್ವ”ವಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನೇ “ವಿಡ್ ವೀರ್ಯ್ಯಾ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಇದೇ ಆಧಿದೈವಿಕ-ಸಂಸ್ಥಾವು “ವೈಶ್ಯವರ್ಣ” ಆಗಿದೆ. ಯಾರ ಜನ್ಮವು ಈ ವಿಶ್ವೇದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಧಾನತೆ ಕೊಡುವ ಶುಕ್ರ-ಶೋಣಿತದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಆ ಮನುಷ್ಯರನ್ನು “ವೈಶ್ಯ”ರೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರೇ ದೇವತೆಗಳು ಸಛನ್ದಸ್ಕರಾಗುತ್ತಾ ವೀರ್ಯ್ಯರೂಪವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇತರೆ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಮೂರೇ ವರ್ಣಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ. ಹಾಗಾಗಿ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಶೂದ್ರವರ್ಣವು ಪಾರ್ಥಿವ ಪೂಷಾಪ್ರಾಣದ ಸಮ್ಬನ್ಧದಿಂದ ವರ್ಣವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಸ್ವಛನ್ದವಾಗಿದೆ, ಸ್ವತನ್ತ್ರವಾಗಿದೆ, ಯಥಾಜಾತವಾಗಿದೆ, ವೇದಮರ್ಯ್ಯಾದೆಯಿಂದ ಛನ್ದೋಽತೀತವಾಗಿದೆ. ಇದೇ ಛನ್ದೋವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಯದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಶ್ರುತಿಯು ಹೇಳುತ್ತದೆ –

“ಗಾಯತ್ರ್ಯಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ನಿರವರ್ಚಯತ್, ತ್ರಿಷ್ಟುಭಾ ರಾಜನ್ಯಂ,
ಜಗತ್ಯಾ ವೈಶ್ಯಮ್ | ನ ಕೇನಚಿಚ್ಛನ್ದಸಾ ಶೂದ್ರಂ ನಿರವರ್ತ್ತಂ ಯತ್” |

ವರ್ಣತತ್ತ್ವವು ಪ್ರಾಣದೇವತಾರೂಪವಾಗಿದೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಇದು ವಿಶುದ್ಧ ‘ಸತ್ತಾಸಿದ್ಧ’ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿದೆ. ಶುಕ್ರ-ಶೋಣಿತರೂಪೀ ಭೂತಗಳಲ್ಲಿ (ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ) ಇರುವ ಈ ವರ್ಣತ್ರಯಿಯ ಕೆಲಸವು ಯಾವುದೇ ಇನ್ದ್ರಿಯದಿಂದ ಅರಿವಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆಯಾಯ ವರ್ಣದಲ್ಲಿರುವ ಆಯಾಯ ವಿಶೇಷತೆಗಳಿಂದ ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಅನುಮಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಯಾವ ರೀತಿ ಮನುಷ್ಯ-ಪಶು-ಪಕ್ಷಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಉಭಯ ಸಿದ್ಧ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಅರಿವು ನಮಗುಂಟಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಅಂತೆಯೇ ಒಂದುವೇಳೆ ಯಾವುದೇ ವರ್ಣತತ್ತ್ವವು ನಮ್ಮ ಚರ್ಮ್ಮಚಕ್ಷುಗಳಿಂದ  ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬರುವುದೋ ಎಂಬ ಪ್ರಯಾಸ ಮಾಡುವುದೂ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾರಣ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ವರ್ಣತತ್ತ್ವವು ಪ್ರಾಣಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ, ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಣತತ್ತ್ವವು ರೂಪ-ರಸ-ಗನ್ಧಾದಿ ಪಞ್ಚತನ್ಮಾತ್ರೆಗಳ ಮರ್ಯ್ಯಾದೆಯಿಂದ ಹೊರಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸತ್ತಾಭಾವವು ತನ್ಮಾತ್ರೆಗಳ ಮೂಲಕ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ವೇಷ್ಟಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆಯೋ, ಅದೇ ಸತ್ತಾಸಿದ್ಧ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಅರಿವು ಪಡೆಯಲು ಇನ್ದ್ರಿಯಗಳು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದ ಯಾವ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನೀವು ವಿಶುದ್ಧ ಬಾಹ್ಯದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬಾಹ್ಯ ಆಕಾರದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದಿ ವರ್ಣಗಳ ವಿಭಜನೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಯೋಚಿಸುತ್ತೀರೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದಿ ವರ್ಣಗಳ ಪರಿಚಯಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾದಿ ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಇಂತಹಾ ಯಾವುದೇ ಬಾಹ್ಯ ಚಿಹ್ನೆಯು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ವರ್ಣತತ್ತ್ವವು ಪ್ರಾಣಾತ್ಮಕ, ತನ್ಮುಖೆನ ವಿಶುದ್ಧಸತ್ತಾತ್ಮಕವಾಗುತ್ತಾ ಕೇವಲ ಬುದ್ಧಿಗಮ್ಯವೇ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.

ಬ್ರಾಹ್ಮಣ-ಕ್ಷತ್ರಿಯ-ವೈಶ್ಯ, ಈ ಮೂರೂ ವರ್ಣಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿ-ಕ್ರಿಯಾಶಕ್ತಿ-ಅರ್ಥಶಕ್ತಿ, ಎಂಬೀ ಮೂರು ಶಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರವರ್ತ್ತಕಗಳೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಪೃಥಿವೀ-ಅನ್ತರಿಕ್ಷ-ದ್ಯೌ, ಎಂಬ ೩ ಲೋಕಗಳ ಅಗ್ನಿ-ವಾಯು-ಇನ್ದ್ರ, ಎಂಬೀ ೩ ಅತಿಷ್ಠಾವಾ (ಅಧಿಷ್ಠಾತಾ) ದೇವತೆಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಪಾರ್ಥಿವ ಅಗ್ನಿಯು ಅರ್ಥಶಕ್ತಿಯ, ಆನ್ತರಿಕ್ಷ್ಯ ವಾಯುವು ಕ್ರಿಯಾಶಕ್ತಿಯ, ಹಾಗೂ ದ್ಯುಲೋಕಸ್ಥ ಮಘವೇನ್ದ್ರವು ಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರವರ್ತ್ತಕಗಳಾಗಿವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಅರ್ಥಶಕ್ತಿಪ್ರಧಾನ ಅಗ್ನಿಯು ಋಗ್ವೇದಕ್ಕೆ, ಕ್ರಿಯಾಶಕ್ತಿಪ್ರಧಾನ ವಾಯುವು ಯಜುರ್ವೇದಕ್ಕೆ, ಹಾಗೂ ಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿಪ್ರಧಾನ ಇನ್ದ್ರವು ಸಾಮವೇದಕ್ಕೆ ಸಮ್ಬನ್ಧಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಫಲಿತಾಂಶ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೊರಡುವ ನಿಷ್ಕರ್ಷೆ ಏನೆಂದರೆ, ಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿಯುತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವರ್ಣದ ವಿಕಾಸವು ಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿಯುಕ್ತ ಇನ್ದ್ರಾನುಗತ ಸಾಮವೇದದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿಯಾಸಕ್ತಿಯುತ ಕ್ಷತ್ರಿಯವರ್ಣದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯು ಕ್ರಿಯಾಶಕ್ತಿಯುತ ಯಜುರ್ವೇದದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಹಾಗೂ ಅರ್ಥಶಕ್ತಿಯುತ ವೈಶ್ಯವರ್ಣದ ಪ್ರಸೂತಿಯು ಅರ್ಥಶಕ್ತಿಯುತ ಅಗ್ನ್ಯನುಗತ ಋಗ್ವೇದದಿಂದ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ತಾತ್ತ್ವಿಕವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವರ್ಣವು ಸಾಮವೇದರೂಪ, ಕ್ಷತ್ರಿಯವರ್ಣವು ಯಜುರ್ವೇದರೂಪ, ಹಾಗೂ ವೈಶ್ಯವರ್ಣವು ಋಗ್ವೇದರೂಪವಾಗಿವೆ.

ಜ್ಞಾನ-ಕ್ರಿಯಾಭಾವಗಳ ಉಕ್ಥವು ‘ಅರ್ಥ’ವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಅರ್ಥದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿಯೇ ಜ್ಞಾನ-ಕರ್ಮ್ಮವು ಪುಷ್ಪಿತ ಹಾಗೂ ಪಲ್ಲವಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ಇದೇ ಉಕ್ಥಭಾವದ ಕಾರಣ ಉಕ್ಥರೂಪೀ ವೈಶ್ಯಕ್ಕೆ “ಋಗ್ವೇದ” ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ನ್ಯಾಯಸಙ್ಗತವಾಗುತ್ತದೆ. ಜ್ಞಾನದ ಮೇಲೆ ಸಮ್ಪೂರ್ಣ ಕರ್ಮ್ಮ-ಕಲಾಪದ ಅವಸಾನವಿದೆ. ಜ್ಞಾನೋದಯವಾದಾಗ ಅರ್ಥ-ಕರ್ಮ್ಮಾದಿ ಎಲ್ಲವೂ ಅವಸಾನವಾಗುತ್ತವೆ. ಇದೇ ಪೃಷ್ಠಲಕ್ಷಣವುಳ್ಳ ಅವಸಾನಭಾವದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ “ಸಾಮವೇದ” ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಅನ್ವರ್ಥಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಯಾರೂಪೀ ಕ್ಷತ್ರಿಯವು ಎರಡರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುತ್ತಾ, ಎರಡರೊಂದಿಗೂ ಯೋಗವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿ, ಎರಡನ್ನೂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಗೊಳಿಸಿರುತ್ತದೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾರೂಪೀ ಬ್ರಹ್ಮಾತ್ಮಕ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಎಂಬುದನ್ನು “ಯಜುರ್ವೇದ” ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಉಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿ ವರ್ಣತ್ರಯಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೂರೂ ವೇದಗಳ ಉಪಭೋಗವು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ವರ್ಣವೇದದ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣ ನೀಡುತ್ತಾ ಶ್ರುತಿಯು ಹೇಳುತ್ತದೆ -

(೨೫)- “ಋಗ್ಭ್ಯೋ ಜಾತಂ ವೈಶ್ಯಂ ವರ್ಣಮಾಹುಃ |
ಯಜುರ್ವೇದಂ ಕ್ಷತ್ರಿಯಸ್ಯಾಹುರ್ಯೋನಿಮ್ |
ಸಾಮವೇದೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಾಂ ಪ್ರಸೂತಿಃ |
ಪೂರ್ವೇ ಪೂರ್ವೇಭ್ಯೋ ವಚ ಏತದೂಚುಃ” ||
- ತೈ. ಬ್ರಾಂ. ೩|೧೨|೯|೨
ವರ್ಣವೇದಸಂಸ್ಥಾ ಪರಿಲೇಖ:-

೧-ಪೃಥಿವೀ
ಅಗ್ನಿಃ
ಅರ್ಥಃ
ಉಕ್ಥಮ್
ವಿಟ್
“ಋಗ್ವೇದಃ”
“ವರ್ಣವೇದಃ”
೨-ಅನ್ತರಿಕ್ಷಮ್
ವಾಯುಃ
ಕ್ರಿಯಾ
ಬ್ರಹ್ಮ
ಕ್ಷತ್ರಮ್
“ಯಜುರ್ವೇದಃ”
೩-ದ್ಯೌಃ
ಇನ್ದ್ರಃ
ಜ್ಞಾನಮ್
ಪೃಷ್ಠಮ್
ಬ್ರಹ್ಮ
“ಸಾಮವೇದಃ”

ಉಪಸಂಹಾರ:- “ಪೂರ್ವಾದಿ ದಿಕ್ಕುಗಳು, ಪೂರ್ವಾಹ್ನಾದಿಕಾಲಗಳು, ಮೂರ್ತ್ಯಾದಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಹಾಗೂ ವೈಶ್ಯಾದಿವರ್ಣ ವೇದಾತ್ಮಕವಾಗಿವೆ, ವೇದರೂಪವಾಗಿವೆ” ಎಂಬುದೇ ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮಂತ್ರಗಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ತಾತ್ಪರ್ಯ್ಯ. ಹಾಗೂ ಇದೇ ತಾತ್ಪರ್ಯ್ಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ  ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣಗಳಿವೆ. ಅದೇನೆಂದರೆ ತತ್ತ್ವಾತ್ಮಕ ವೇದವು ಸರ್ವಥಾ ಭಿನ್ನ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ, ಹಾಗೂ ಈ ತತ್ತ್ವಾತ್ಮಕ ವೇದದ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ ಮಾಡುವಂತಹಾ ಶಬ್ದಾತ್ಮಕ ವೇದವು ಸರ್ವಥಾ ವಿಭಿನ್ನ ಪದಾರ್ಥವೇ ಆಗಿದೆ.
ಇಂತು ಸಜ್ಜನ ವಿಧೇಯ,
ಹೇಮಂತ್ ಕುಮಾರ್ ಜಿ.

Saturday, 22 June 2019

೨೨. ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಋಕ್-ಸಾಮ




(ಇಂದ್ರವೇದಃ)

(೨೧)- “ಹರಿವಾ ಇನ್ದ್ರೋ ಧಾನಾ ಅತ್ತು, ಪೂಷಣ್ವಾನ್ ಕರಮ್ಭಂ, ಸರಸ್ವತೀವಾನ್ ಭಾರತೀವಾನ್ ಪರಿವಾಪ ಇನ್ದ್ರಸ್ಯಾಪೂಪ ಇತಿ ಹವಿಷ್ಪಙ್ಕ್ತ್ಯಾ ಯಜತಿ | ಋಕ್-ಸಾಮೇ ವೈ ಇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಹವೀ” |
- ಐತರೇಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ೮|೬|೨೪

ಭಾವಾರ್ಥ:- “ಧಾನಾ, ಕರಮ್ಭ, ಪರಿವಾಪ, ಪುರೋಡಾಶ, ಪಯಸ್ಯ; ಇವು ಐದು ವಿಧದ ಹವಿಸ್ಸುಗಳು. ಹರಿ ಎಂಬ ೨ ಅಶ್ವಗಳ ಮೇಲೆ ಆರೂಢನಾಗುವುದರಿಂದ ‘ಹರಿವಾನ್’ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಇನ್ದ್ರನು ಧಾನಾಹುತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ಪೂಷಾ ದೇವತಾ ಯುಕ್ತ, ಹಾಗಾಗಿ ‘ಪೂಷಣ್ವಾನ್’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಇನ್ದ್ರನು ಮೊಸರು ಅಥವಾ ತುಪ್ಪದೊಡನೆ ಬೆರೆಸಿದ ಹಿಟ್ಟನ (ಕರಂಭದ) ಆಹುತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ಸರಸ್ವತೀ, ಹಾಗೂ ಭಾರತೀ ಯುಕ್ತ, ಹಾಗಾಗಿ ‘ಸರಸ್ವಾನ್ ಹಾಗೂ ಭಾರತೀವಾನ್’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಇನ್ದ್ರನು ಪರಿವಾಪದ ಆಹುತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಆಹುತಿಯು ಆಪೂಪವು. ಐದನೆಯ ಆಹುತಿಯು ಪಯಸ್ವಾ ಆಗಿದೆ. ಈ ಐದರ ಸಮಷ್ಟಿರೂಪೀ ‘ಹವಿಷ್ಪಙ್ಕ್ತಿ’ಯಿಂದ ಇನ್ದ್ರನ ಯಜನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಋಕ್-ಸಾಮವೇ ಇನ್ದ್ರದ ಹರಿ (ಅಶ್ವ) ಆಗಿವೆ”.

ಋಕ್-ಸಾಮದ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ವಿಕಾಸವು ಸೂರ್ಯ್ಯಮಣ್ಡಲವು. ಸೌರ ಇನ್ದ್ರಪ್ರಾಣವು ಇವೇ ಜ್ಯೋತಿರ್ಮ್ಮಯ, ವಯೋನಾಧಲಕ್ಷಣವುಳ್ಳ ಋಕ್-ಸಾಮಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಸೌರ ಮಘವಾ ಇನ್ದ್ರಕ್ಕೆ ‘ಹರಿವಾನ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಪಾರ್ಥಿವ ಪ್ರಾಣವು ‘ಪೂಷಾ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವು. ತದ್ಯುಕ್ತ ಪಾರ್ಥಿವ ಇನ್ದ್ರವು ‘ವಾಸವ’ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳನ್ನೇ ‘ಪೂಷಣ್ವಾನ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಾರಮೇಷ್ಠ್ಯ ಆಪೋಮಯ ಮಣ್ಡಲದಿಂದ ವಾಕ್-ತತ್ತ್ವದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥ ಹಾಗೂ ಶಬ್ದ ಎಂಬ ೨ ಸ್ವತನ್ತ್ರ ಧಾರೆಗಳು ಹೊರಡುತ್ತವೆ. ಶಬ್ದಧಾರಾಪೇಕ್ಷಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ವಾಕ್-ತತ್ತ್ವವು ‘ಭಾರತೀ’ ಆಗಿದೆ, ಹಾಗೂ ಅರ್ಥಧಾರಾಪೇಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ವಾಕ್-ತತ್ತ್ವವು 'ಸರಸ್ವತೀ' ಆಗಿದೆ; ಇದನ್ನು ಋಗ್ವೇದದ ‘ಆಮ್ಭೃಣೀಸೂಕ್ತ’ದಲ್ಲಿ ‘ಆಮ್ಭೃಣೀ’ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಾಙ್ಮಯ ಇನ್ದ್ರವು ಈ ಎರಡೂ ವಾಗ್ಧಾರೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಸರಸ್ವತೀವಾನ್ ಹಾಗೂ ಭಾರತೀವಾನ್ ಎರಡೂ ಆಗಿದೆ. ಪ್ರಕೃತದಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕಾಗಿರುವುದು ಏನೆಂದರೆ, ಶ್ರುತಿಯು ಋಕ್-ಸಾಮವನ್ನು ಇನ್ದ್ರದ ಹರಿ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಈ ಋಕ್-ಸಾಮವು ತತ್ತ್ವಾತ್ಮಕವೇ ಆಗಿರಬೇಕು. ಯಜುಃ ಎಂಬುದು ಪ್ರಾಣಭಾಗವಾಗಿದೆ, ಇದೇ ವಯೋಲಕ್ಷಣವುಳ್ಳ ಇನ್ದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮೊದಲ ಪ್ರಕರಾಣದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿಯಾಗಿದೆ. ಯಜುರ್ಮ್ಮೂರ್ತ್ತಿ, ಪ್ರಾಣಾತ್ಮಕ, ವಯೋಲಕ್ಷಣವುಳ್ಳ ಇನ್ದ್ರವು ಋಕ್-ಸಾಮಲಕ್ಷಣವುಳ್ಳ ವಯೋನಾಧರೂಪೀ ಛನ್ದಸ್ಸುಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ವಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಛನ್ದಸ್ಸನ್ನೇ ಅಶ್ವವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಿಂದ – “ಋಕ್ಸಾಮೇ ವೈ ಇನ್ದ್ರಸ್ಯ ಹರೀ” ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.


ಇಂತು ಸಜ್ಜನ ವಿಧೇಯ,
ಹೇಮಂತ್ ಕುಮಾರ್ ಜಿ

Monday, 3 June 2019

೨೧. ಬ್ರಹ್ಮ-ಕ್ಷತ್ರ ಮತ್ತು ಋಕ್ಸಾಮ


(ಬ್ರಹ್ಮಕ್ಷತ್ರವೇದಃ)

(೨೦)- “ಭೂರ್ಭುವಃ ಸ್ವರೋಮಮೋಽಹಮಸ್ಮಿ ಸ ತ್ವಂ, ಸ ತ್ವಮಸಿ | ಅಮೋಽಹಮ್ | ದ್ಯೋರಹಂ, ಪೃಥಿವೀ ತ್ವಂ | ಸಾಮಾಹಂ, ಋಕ್‍ತ್ವಮ್ ತಾವೇವ ಸಂವಹಾವ ಹೈ, ಪುರಾಣ್ಯಸ್ಮಾನ್ಮಹಾಭಯಾತ್ | ತನೂರಸಿ, ತನ್ವಂ ಮೇ ಪಾಹಿ” |
- ಐತರೇಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ೪೦|೫|೨೭

ಭಾವಾರ್ಥ:- ಭೂಃ-ಭುವಃ-ಸ್ವಃ, ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಷ್ಟ್ಯಾತ್ಮಕ ಮೂರೂ ಲೋಕಗಳು, ಓಙ್ಕಾರಾತ್ಮಿಕಾ ಸಮಷ್ಟಿರೂಪಾ ತ್ರಿಲೋಕೀ, ಹಾಗೂ ಇದರ ಅಭಿಮಾನೀ ಪುರೋಧಾ ಅಗ್ನಿ-ವಾಯು-ಆದಿತ್ಯ-ಪ್ರಜಾಪತಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ದೇವತೆಗಳೇ ಬ್ರಹ್ಮಕ್ಷತ್ರಬಲದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ಆಗಿವೆ. ಇದೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾತತ್ತ್ವದ ಸ್ಮರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾ, ತಮ್ಮ ಬ್ರಹ್ಮ, ಪುರೋಹಿತರಿಗೆ ವರಣೆ ನೀಡುತ್ತಾ ರಾಜನು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ, ಹೇ ಪುರೋಹಿತ! ನಾನು ‘ಅಮ’ ಆಗಿದ್ದೇನೆ, ನೀವು ‘ಸ’ ಆಗಿದ್ದೀರಿ. ನಾನು ದ್ಯೌ ಆಗಿದ್ದೇನೆ, ನೀವು ಪೃಥಿವೀ ಆಗಿದ್ದೀರಿ. ನಾನು ಸಾಮವಾಗಿದ್ದೇನೆ, ನೀವು ಋಕ್ ಆಗಿದ್ದೀರಿ. ಇಂತಹಾ ಋಕ್-ಸಾಮರೂಪೀ ನೀನು-ನಾನು (ಬ್ರಹ್ಮ-ಕ್ಷತ್ರ) ಸೇರೋಣ, ಸೇರಿ ಮಹಾಭಯದಿಂದ ಈ ಪುರಗಳು ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡಲಿ. ಹೇ ಪುರೋಹಿತ! ನೀವು ನನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಶರೀರಸ್ಥಾನೀಯರಾಗಿದ್ದೀರಿ. ನೀವು ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಶರೀರದ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿರಿ. ಪ್ರಕೃತ ಶ್ರುತಿಯು ಮೂಲಪ್ರಭವ ಲಕ್ಷಣವುಳ್ಳ ಉಕ್ಥಾತ್ಮಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವನ್ನು ಋಗ್ವೇದ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಅರ್ಕಲಕ್ಷಣವುಳ್ಳ ವಿಭೂತಿಮಣ್ಡಲಾತ್ಮಕ ಕ್ಷತ್ರಿಯವನ್ನು ಸಾಮವೆಂದು ನಂಬುವುದು. ಬ್ರಹ್ಮ-ಕ್ಷತ್ರದ ಈ ಋಕ್-ಸಾಮಭಾವವು ತತ್ತ್ವವೇದವನ್ನೇ ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಇಂತು ಸಜ್ಜನ ವಿಧೇಯ,
ಹೇಮಂತ್ ಕುಮಾರ್‍ ಜಿ